Trompe-l’œil là thuật ngữ mỹ thuật có nguồn gốc từ tiếng Pháp, nghĩa đen là “đánh lừa con mắt”, dùng để chỉ kỹ thuật tạo hình đánh lừa thị giác bằng cách tái hiện sự vật với độ chân thực cao, khiến người xem tưởng rằng những hình ảnh hai chiều thực sự có chiều sâu, khối tích hoặc tồn tại trong không gian ba chiều. Kỹ thuật này thường vận dụng phối cảnh tuyến tính, ánh sáng, bóng đổ, tỷ lệ và chi tiết bề mặt để xóa nhòa ranh giới giữa hình ảnh nghệ thuật và thực tại.
Trompe-l’œil có lịch sử lâu đời, xuất hiện từ nghệ thuật Hy Lạp và La Mã cổ đại, đặc biệt trong các bức tranh tường mô phỏng cửa sổ, cột trụ, hành lang và khung cảnh kiến trúc. Đến thời Phục hưng và Baroque, kỹ thuật này phát triển mạnh mẽ, trở thành phương tiện mở rộng không gian kiến trúc về mặt thị giác. Những bức bích họa trên trần nhà có thể tạo ảo giác về mái vòm mở ra bầu trời, các nhân vật đang bay lơ lửng hoặc những công trình kiến trúc kéo dài vượt khỏi giới hạn vật lý của căn phòng.
Trong nghệ thuật Ý, trompe-l’œil gắn liền với truyền thống phối cảnh, hội họa trang trí và sự giao thoa giữa kiến trúc với nghệ thuật thị giác. Tiêu biểu là các tác phẩm của Andrea Mantegna tại Phòng Hôn nhân (Camera degli Sposi) ở Mantua, nơi trần nhà được xử lý bằng phối cảnh táo bạo, tạo cảm giác như không gian thực sự mở lên phía trên.
Ngày nay, trompe-l’œil tiếp tục được ứng dụng trong tranh tường, thiết kế nội thất, kiến trúc, thời trang và nghệ thuật đường phố. Không chỉ phô diễn kỹ thuật điêu luyện, nghệ thuật đánh lừa thị giác còn đặt ra câu hỏi về mối quan hệ giữa cái nhìn, nhận thức và thực tại: liệu những gì mắt người nhìn thấy có nhất thiết phản ánh đúng những gì thực sự tồn tại?
