Buổi sáng ở Ý thường bắt đầu bằng một nghi thức quen thuộc. Ta bước vào quán cà phê gần nhà, đứng bên quầy bar cùng những vị khách khác, gọi một ly espresso rồi nhấp từng ngụm nhỏ trước khi tiếp tục ngày làm việc. Toàn bộ trải nghiệm ấy chỉ kéo dài vài phút, nhưng đối với người Ý, đó không đơn thuần là một thói quen. Đó là một phần của đời sống văn hóa, là khoảnh khắc ngắn ngủi giúp con người kết nối với thành phố, với cộng đồng và với chính nhịp sống của mình.
Vì thế, tại nước Ý, một tách espresso không bao giờ chỉ là cà phê. Đằng sau lớp crema vàng óng, hương thơm đậm đà và vị cân bằng đặc trưng là cả một câu chuyện về kỹ thuật, sự kiên nhẫn và khát vọng theo đuổi chất lượng. Có lẽ không thương hiệu nào đại diện cho hành trình ấy rõ nét hơn illy, công ty gia đình đã dành gần một thế kỷ để trả lời một câu hỏi tưởng như đơn giản: thế nào là một tách espresso hoàn hảo?
Câu chuyện bắt đầu tại Trieste, thành phố cảng nằm ở cực Đông Bắc nước Ý. Trong nhiều thế kỷ, Trieste là cửa ngõ quan trọng kết nối châu Âu với thế giới, nơi những con tàu chở đầy hàng hóa từ châu Phi, châu Á và Nam Mỹ cập bến mỗi ngày. Trong số đó có cà phê, thứ hàng hóa đã góp phần tạo nên bản sắc riêng của thành phố. Ngày nay, đi dọc những quảng trường hướng ra biển Adriatic, ta vẫn dễ dàng cảm nhận được mối liên hệ đặc biệt giữa Trieste và văn hóa cà phê.
Năm 1933, Francesco Illy, một doanh nhân gốc Hungary sống tại Trieste, thành lập công ty mang tên mình. Vào thời điểm đó, cà phê đã trở nên phổ biến tại Ý, nhưng chất lượng vẫn thiếu ổn định. Hạt cà phê thường bị ảnh hưởng bởi quá trình vận chuyển dài ngày, trong khi việc bảo quản chưa thực sự hiệu quả. Francesco Illy tin rằng điều này có thể được cải thiện. Ông không chỉ nhìn cà phê như một sản phẩm thương mại. Ông nhìn nó như một lĩnh vực cần được nghiên cứu một cách nghiêm túc.
Từ những năm đầu tiên, illy đã theo đuổi một con đường khá khác biệt so với nhiều doanh nghiệp cùng thời. Thay vì tập trung vào sản lượng, công ty dành nhiều nguồn lực cho khoa học và kiểm soát chất lượng. Francesco Illy phát minh hệ thống đóng gói áp suất giúp bảo quản cà phê lâu hơn mà vẫn giữ được hương vị. Đây là một bước tiến quan trọng, cho phép cà phê Ý được vận chuyển đi xa mà không đánh mất chất lượng vốn có.
Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu. Trong những thập kỷ tiếp theo, illy tiếp tục xây dựng danh tiếng dựa trên một triết lý rất rõ ràng: sự hoàn hảo không đến từ may mắn mà đến từ sự nhất quán. Công ty lựa chọn sử dụng 100% hạt Arabica và xây dựng mạng lưới hợp tác trực tiếp với nông dân tại nhiều quốc gia trồng cà phê. Thay vì chỉ mua nguyên liệu trên thị trường, illy đầu tư vào đào tạo, chia sẻ kiến thức và cải thiện chất lượng ngay từ nguồn gốc. Đối với họ, một tách espresso ngon bắt đầu từ những cánh đồng cà phê cách nước Ý hàng nghìn kilomet.
Điều thú vị là hành trình ấy phản ánh rất rõ một đặc điểm của Made in Italy. Khi nhắc đến sự hoàn hảo của người Ý, ta thường nghĩ đến những bộ suit may đo, những chiếc xe thể thao hay các thương hiệu thời trang xa xỉ. Nhưng bản chất của sự hoàn hảo ấy không nằm ở vẻ hào nhoáng bên ngoài. Nó nằm ở sự kiên trì theo đuổi những chi tiết mà phần lớn mọi người không nhìn thấy. Một nghệ nhân violin ở Cremona, một người thợ da ở Toscana hay một chuyên gia rang cà phê tại Trieste đều chia sẻ cùng một niềm tin: chất lượng được tạo nên từ hàng trăm quyết định nhỏ được thực hiện đúng cách mỗi ngày.
Có lẽ vì thế mà illy chưa bao giờ chỉ bán cà phê. Công ty này còn đầu tư mạnh mẽ vào giáo dục, nghiên cứu và văn hóa. Đại học Cà phê của illy ra đời nhằm đào tạo các chuyên gia trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ người trồng cà phê đến barista. Đồng thời, thương hiệu cũng thường xuyên hợp tác với các nghệ sĩ, nhà thiết kế và bảo tàng, biến những chiếc tách cà phê thành không gian sáng tạo thu nhỏ. Với illy, espresso không chỉ là đồ uống. Nó là điểm gặp gỡ giữa khoa học, nghệ thuật và đời sống thường nhật.
Ngày nay, sản phẩm của illy hiện diện tại hơn một trăm quốc gia. Dù vậy, công ty vẫn giữ trụ sở tại Trieste, nơi mọi thứ bắt đầu gần một thế kỷ trước. Điều đó phản ánh một nét quen thuộc của nhiều doanh nghiệp Ý thành công: càng phát triển toàn cầu, họ càng trân trọng nguồn gốc của mình. Bởi chính những vùng đất ấy đã tạo nên bản sắc mà thế giới tìm kiếm.
Khi nâng một tách espresso illy lên môi, ta có thể chỉ cảm nhận được vài ngụm cà phê trong vài phút ngắn ngủi. Nhưng đằng sau trải nghiệm ấy là câu chuyện kéo dài gần một trăm năm về sự tò mò, lòng kiên nhẫn và khát vọng không ngừng hoàn thiện. Và có lẽ đó cũng là điều hấp dẫn nhất về nước Ý. Dù là một chiếc Vespa, một cây violin, một bộ suit hay một tách espresso, người Ý luôn tin rằng những điều tưởng chừng bình thường nhất vẫn có thể trở nên đặc biệt nếu được thực hiện bằng tất cả sự tận tâm.
