Crespi d’Adda là một trong những thị trấn công nghiệp được bảo tồn nguyên vẹn nhất châu Âu, nằm bên bờ sông Adda thuộc vùng Lombardia. Được xây dựng từ năm 1878 bởi gia đình công nghiệp Crespi, nơi đây là hiện thân cho lý tưởng của những nhà tư bản thế kỷ XIX: tạo ra một cộng đồng khép kín, nơi công nhân có thể sống, làm việc và sinh hoạt ngay cạnh nhà máy.
Khác với nhiều khu công nghiệp chỉ còn lại dấu tích, Crespi d’Adda vẫn giữ được gần như toàn bộ cấu trúc ban đầu. Những dãy nhà công nhân giống nhau được sắp xếp ngay ngắn trên các con phố rợp cây, bên cạnh trường học, nhà thờ, bệnh viện, nhà tắm công cộng, nhà hát và nghĩa trang. Ở vị trí nổi bật nhất là biệt thự của gia đình Crespi cùng nhà máy dệt bông đồ sộ, trung tâm kinh tế của cả cộng đồng.
Thị trấn phản ánh một mô hình xã hội đặc trưng của thời kỳ công nghiệp hóa, khi chủ doanh nghiệp không chỉ cung cấp việc làm mà còn kiểm soát nhiều mặt đời sống của người lao động. Nhờ mức độ nguyên vẹn hiếm có và giá trị lịch sử đặc biệt, Crespi d’Adda được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới năm 1995. Ngày nay, nơi đây giống như một cỗ máy thời gian đưa du khách trở về thời kỳ công nghiệp đang định hình nước Ý hiện đại, với những con phố, ngôi nhà và công trình gần như vẫn giữ nguyên diện mạo của hơn một thế kỷ trước.
