Henri Rousseau (1844–1910), thường được gọi với biệt danh trìu mến “Le Douanier” – người gác thuế, là một trong những gương mặt độc đáo nhất của hội họa Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Tự học hoàn toàn, Rousseau không hề trải qua trường lớp nghệ thuật chính quy nào, nhưng chính sự “ngây thơ” về kỹ thuật lại trở thành điểm mạnh làm nên phong cách đặc trưng của ông: những bức tranh phẳng, sáng, dường như không có luật phối cảnh, nhưng lại mở ra cả một thế giới kỳ ảo, nguyên sơ và mê hoặc.
Điều nổi bật trong sự nghiệp của Rousseau là những bức tranh về rừng rậm, dù thực tế ông chưa từng đặt chân tới châu Phi hay Nam Mỹ. Tất cả cảm hứng của ông đến từ các vườn bách thảo ở Paris, từ sách báo, truyện phiêu lưu, và trí tưởng tượng dồi dào. Từ đó, Rousseau dựng nên một “thiên nhiên tưởng tượng”, nơi hổ, sư tử, rắn, và con người giao hòa trong những cảnh tượng vừa hùng vĩ vừa huyền bí, như Giấc mơ hay Sư tử bắt linh dương.
Dù từng bị chế giễu bởi giới phê bình đương thời vì sự vụng về và “trẻ con”, Rousseau lại được các nghệ sĩ tiên phong như Picasso, Apollinaire hay Surrealists tôn vinh như một bậc thầy của sự thuần khiết và trí tưởng tượng nguyên thủy. Chính sự chân thành và khát vọng biểu đạt vô điều kiện đã khiến tác phẩm của ông vượt khỏi biên giới kỹ thuật để chạm đến cái đẹp nguyên sơ nhất.
Ngày nay, Henri Rousseau được nhìn nhận không chỉ như một họa sĩ “ngây thơ”, mà còn như người mở đường cho nghệ thuật hiện đại, chứng minh rằng sự sáng tạo thực sự không nằm trong khuôn khổ hàn lâm, mà ở niềm tin mãnh liệt vào thế giới nội tâm và trí tưởng tượng của con người.
