Adriano Olivetti (1901–1960) là doanh nhân, nhà xuất bản và nhà cải cách xã hội người Ý, nổi tiếng với quan niệm rằng doanh nghiệp không chỉ tồn tại để tạo ra lợi nhuận mà còn phải góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển cộng đồng. Sinh tại Ivrea, vùng Piemonte, ông là con trai của Camillo Olivetti, người sáng lập công ty sản xuất máy đánh chữ Olivetti năm 1908.
Sau khi tốt nghiệp ngành hóa công nghiệp tại Politecnico di Torino, Adriano bắt đầu làm việc tại nhà máy của gia đình như một công nhân tập sự. Chuyến khảo sát hơn 100 nhà máy tại Hoa Kỳ năm 1925 giúp ông tiếp cận những phương pháp tổ chức sản xuất hiện đại. Dưới sự lãnh đạo của ông, Olivetti phát triển thành thương hiệu quốc tế về máy đánh chữ và thiết bị văn phòng, đồng thời chú trọng thiết kế công nghiệp, quảng cáo và công nghệ điện tử. Những sản phẩm như Lettera 22 cho thấy cách công nghệ, tính tiện dụng và thẩm mỹ có thể kết hợp trong một vật dụng thường ngày.
Điều khiến Adriano Olivetti khác biệt là cách ông tổ chức đời sống quanh nhà máy tại Ivrea. Công ty đầu tư vào nhà ở cho công nhân, nhà trẻ, căng tin, thư viện và các dịch vụ xã hội. Ông tin rằng năng suất và hiệu quả kinh doanh không nên tách rời phẩm giá con người. Tư tưởng ấy còn được thể hiện qua Movimento Comunità, phong trào chính trị do ông thúc đẩy, hướng đến một mô hình xã hội kết hợp dân chủ, trách nhiệm xã hội và sự tham gia của cộng đồng.
Năm 2018, quần thể công nghiệp Olivetti tại Ivrea được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Di sản của Adriano Olivetti vẫn gợi mở một câu hỏi có ý nghĩa với doanh nghiệp hiện đại: liệu thành công kinh tế có thể song hành với sự tiến bộ của xã hội?
