Parasocial là “từ của năm 2025” do Cambridge Dictionary lựa chọn, phản ánh một kiểu gắn bó cảm xúc rất đặc trưng của thời đại số.
Thuật ngữ parasocial dùng để chỉ mối quan hệ một chiều, nơi một người cảm thấy thân thiết, tin tưởng hoặc gắn bó sâu sắc với một nhân vật công chúng, người nổi tiếng, streamer, influencer, thậm chí chatbot hay trợ lý AI, trong khi phía bên kia hoàn toàn không biết đến sự tồn tại của họ. Cảm giác “quen” là thật, nhưng mối quan hệ thì không có tính đối ứng.
Khái niệm này không mới, từng xuất hiện trong nghiên cứu truyền thông từ thế kỷ XX. Tuy nhiên, đến năm 2025, parasocial trở nên phổ biến hơn bao giờ hết vì mạng xã hội và AI làm mờ ranh giới giữa riêng tư và công khai. Người nổi tiếng chia sẻ đời sống cá nhân mỗi ngày, AI trò chuyện bằng giọng điệu ân cần, còn thuật toán liên tục tạo cảm giác rằng “ai đó đang nói trực tiếp với mình”.
Sức hấp dẫn của mối quan hệ parasocial nằm ở sự an toàn. Người ta có thể yêu mến, ngưỡng mộ, đầu tư cảm xúc mà không phải đối diện với rủi ro của quan hệ thật: không bị từ chối, không mâu thuẫn, không tổn thương trực tiếp. Nhưng chính điều đó cũng dễ tạo ra ảo giác thân mật, dẫn đến thất vọng, tức giận hoặc hụt hẫng khi thực tế không đáp lại cảm xúc đã trao đi.
Cambridge chọn parasocial vì từ này chạm đúng một nhu cầu rất con người: nhu cầu được kết nối. Việc gọi tên hiện tượng này không nhằm phủ nhận nó, mà giúp mỗi người ý thức rõ hơn về cách mình gắn bó và phân bổ cảm xúc trong một thế giới ngày càng sống qua màn hình.
