Nếu có một món ăn đại diện cho nước Ý trong tâm trí của hàng triệu người trên thế giới, đó có lẽ là pasta. Từ những nhà hàng sang trọng ở New York, những quán ăn gia đình tại Buenos Aires cho đến các căn bếp ở Tokyo hay Hà Nội, những sợi mì Ý đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống hàng ngày. Chúng xuất hiện trên mọi châu lục, được chế biến theo vô số cách khác nhau và gần như đã vượt qua ranh giới của một món ăn quốc gia để trở thành một hiện tượng toàn cầu.
Thế nhưng, giống như nhiều biểu tượng khác của Made in Italy, câu chuyện ấy không chỉ bắt đầu từ một món ăn. Nó bắt đầu từ những con người đã dành nhiều thế hệ để hoàn thiện một ý tưởng tưởng chừng rất đơn giản: làm ra những sợi pasta chất lượng nhất có thể. Và nếu phải chọn một doanh nghiệp đã góp phần lớn nhất trong việc đưa pasta từ các căn bếp Ý ra thế giới, cái tên ấy gần như chắc chắn là Barilla.
Câu chuyện của Barilla bắt đầu vào năm 1877 tại Parma, thành phố nằm giữa vùng Emilia-Romagna, nơi từ lâu đã được xem là một trong những thủ đô ẩm thực của nước Ý. Đây là quê hương của Parmigiano Reggiano, Prosciutto di Parma và nhiều sản phẩm nổi tiếng khác đã góp phần xây dựng danh tiếng ẩm thực Ý trên toàn cầu. Trong môi trường ấy, một người thợ làm bánh tên Pietro Barilla mở một cửa hàng nhỏ chuyên bán bánh mì và pasta.
Thời điểm đó, pasta vẫn chủ yếu là sản phẩm thủ công được sản xuất với quy mô địa phương. Mỗi vùng có những truyền thống riêng, mỗi gia đình có những công thức riêng và phần lớn sản lượng chỉ phục vụ nhu cầu của cộng đồng xung quanh. Không ai có thể hình dung rằng hơn một thế kỷ sau, cái tên Barilla sẽ xuất hiện trong các siêu thị trên khắp thế giới và trở thành thương hiệu pasta lớn nhất hành tinh.
Sự thành công của Barilla không đến từ một phát minh mang tính cách mạng. Trên thực tế, sức mạnh của công ty lại nằm ở một phẩm chất rất Ý: sự kiên trì trong việc hoàn thiện những điều quen thuộc. Pietro Barilla và các thế hệ kế tiếp không cố gắng tạo ra một món ăn mới. Họ tập trung vào việc làm pasta tốt hơn, ổn định hơn và có thể đến được với nhiều gia đình hơn.
Trong nhiều thập kỷ đầu tiên, doanh nghiệp phát triển cùng với sự thay đổi của nước Ý. Khi đất nước bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, các công nghệ sản xuất mới cho phép Barilla mở rộng quy mô mà vẫn duy trì chất lượng. Đó là một thách thức không hề nhỏ. Bất kỳ ai từng tìm hiểu về ẩm thực Ý đều biết rằng người Ý rất khó tính trong chuyện ăn uống. Họ có thể tranh luận hàng giờ về loại pasta phù hợp với từng loại sốt, về độ chín hoàn hảo của sợi mì hay về nguồn gốc của nguyên liệu. Đối với một công ty thực phẩm Ý, chất lượng không chỉ là lợi thế cạnh tranh mà còn là điều kiện để tồn tại.
Có lẽ chính vì vậy mà Barilla luôn xem mình không đơn thuần là một doanh nghiệp thực phẩm. Theo nhiều cách, công ty đang gìn giữ và lan tỏa một phần văn hóa Ý. Mỗi hộp pasta không chỉ chứa những sợi mì. Nó còn mang theo một cách nhìn về bữa ăn, về gia đình và về thời gian.
Tại Ý, bữa ăn từ lâu đã đóng vai trò đặc biệt trong đời sống xã hội. Đó không chỉ là lúc để ăn uống mà còn là lúc gia đình quây quần, bạn bè gặp gỡ và các thế hệ trò chuyện với nhau. Trong một đất nước nổi tiếng với sự đa dạng vùng miền, bàn ăn là một trong những nơi hiếm hoi mà mọi người luôn tìm thấy tiếng nói chung. Pasta vì thế không chỉ là thực phẩm. Nó là một phần của ký ức tập thể.
Khi Barilla bắt đầu mở rộng ra thị trường quốc tế trong thế kỷ XX, công ty không chỉ xuất khẩu sản phẩm. Họ đang xuất khẩu một phần của lối sống Ý. Điều này đặc biệt rõ nét trong các chiến dịch quảng bá của thương hiệu. Thay vì nhấn mạnh vào quy trình sản xuất hay các yếu tố kỹ thuật, Barilla thường kể những câu chuyện về gia đình, về sự đoàn tụ và về niềm vui khi cùng nhau chia sẻ một bữa ăn. Đó là những giá trị rất Ý nhưng cũng đủ phổ quát để chạm đến cảm xúc của mọi nền văn hóa.
Những năm sau Thế chiến II đánh dấu một bước ngoặt lớn. Khi nền kinh tế Ý tăng trưởng mạnh mẽ, nhiều thương hiệu nước này bắt đầu vươn ra thế giới. Fiat giới thiệu hình ảnh nước Ý công nghiệp. Vespa trở thành biểu tượng của sự tự do. Ferrero mang vị ngọt của Piemonte đến hàng triệu gia đình. Và Barilla đưa pasta trở thành một trong những đại sứ thành công nhất của ẩm thực Ý.
Ngày nay, ta có thể tìm thấy sản phẩm của Barilla tại hàng trăm nghìn cửa hàng trên khắp thế giới. Thương hiệu này hiện diện tại những thị trường có truyền thống ẩm thực hoàn toàn khác nhau, từ Bắc Mỹ đến châu Á. Thế nhưng, điều đáng chú ý là dù quy mô ngày càng lớn, Barilla vẫn gắn liền với Parma, nơi mọi thứ bắt đầu gần một thế kỷ rưỡi trước.
Sự gắn bó ấy phản ánh một đặc điểm quen thuộc của nhiều doanh nghiệp gia đình Ý. Dù phát triển trên quy mô toàn cầu, họ hiếm khi cắt đứt mối liên hệ với vùng đất đã tạo nên mình. Đối với Barilla, Parma không chỉ là nơi đặt trụ sở. Đó là một phần của bản sắc thương hiệu, là nguồn cảm hứng và cũng là lời nhắc nhở về những giá trị đã giúp công ty phát triển qua nhiều thế hệ.
Khi nhìn vào hành trình của Barilla, ta dễ nghĩ rằng đây là câu chuyện về pasta. Nhưng thực ra, nó còn là câu chuyện về nước Ý. Đó là câu chuyện về khả năng biến những điều bình dị thành những biểu tượng toàn cầu, về niềm tin rằng chất lượng luôn đáng để theo đuổi và về việc gìn giữ truyền thống trong khi vẫn không ngừng đổi mới.
Ngày nay, mỗi khi mở một hộp pasta Barilla ở bất kỳ đâu trên thế giới, ta đang chạm đến một phần rất nhỏ của hành trình ấy. Một hành trình bắt đầu từ cửa hàng của một người thợ làm bánh tại Parma vào năm 1877 và tiếp tục kéo dài cho đến hôm nay, như một minh chứng rằng đôi khi những câu chuyện lớn nhất lại được viết nên từ những điều giản dị nhất trên bàn ăn.
