Khi NASA và Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) công bố Luca Parmitano sẽ đảm nhận vai trò phi công của sứ mệnh Artemis III, đó không chỉ là một tin vui đối với giới khoa học. Đối với nước Ý, đây là khoảnh khắc mang ý nghĩa lịch sử, và cũng là lần đầu tiên một phi hành gia của ESA được lựa chọn tham gia chương trình Artemis của NASA. Kể từ khi chương trình Apollo khép lại vào năm 1972, chưa từng có một người Ý nào tiến gần đến vai trò quan trọng như vậy trong hành trình đưa con người trở lại Mặt Trăng.
Để hiểu vì sao Luca Parmitano được trao trọng trách này, chỉ cần nhìn vào những con số. Ông đã trải qua tổng cộng 366 ngày ngoài không gian, thực hiện sáu chuyến đi bộ ngoài Trái Đất với hơn 33 giờ hoạt động trong môi trường chân không và trở thành người Ý đầu tiên chỉ huy Trạm Vũ trụ Quốc tế vào năm 2019. Trước khi gia nhập ESA, Parmitano là sĩ quan Không quân Ý và phi công thử nghiệm, tích lũy hơn 2.000 giờ bay trên hơn 40 loại máy bay khác nhau. Đây là những kinh nghiệm hiếm có, đòi hỏi khả năng xử lý tình huống nhanh chóng, tư duy kỹ thuật chính xác và sự bình tĩnh tuyệt đối trong những môi trường có mức độ rủi ro cao.
Sinh năm 1976 tại Paternò, Sicilia, Parmitano lớn lên trong thời đại mà những dấu chân cuối cùng của Apollo trên Mặt Trăng đã trở thành ký ức của lịch sử. Giống như nhiều đứa trẻ khác, ông từng ngước nhìn bầu trời với sự tò mò và niềm say mê khám phá. Nhưng không phải ai cũng biến được giấc mơ ấy thành hiện thực. Con đường của Parmitano đi qua Học viện Không quân Ý, những năm tháng huấn luyện khắc nghiệt và công việc của một phi công thử nghiệm, nơi mỗi chuyến bay đều là cuộc đối thoại giữa con người với giới hạn của công nghệ.
Luca Parmitano lần đầu tiên bay vào không gian năm 2013 trong sứ mệnh Volare. Chuyến đi ấy đưa ông trở thành phi hành gia người Ý đầu tiên thực hiện hoạt động ngoài không gian. Sáu năm sau, ông trở lại ISS với sứ mệnh Beyond và được giao trọng trách chỉ huy trạm vũ trụ. Trong suốt thời gian làm việc trên quỹ đạo, Parmitano đã tham gia hàng trăm thí nghiệm khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, từ sinh học, vật lý đến y học, góp phần mở rộng hiểu biết của con người về cuộc sống ngoài Trái Đất.
Tuy nhiên, Artemis III đặt ra những yêu cầu khác biệt. Nếu ISS là một phòng thí nghiệm khổng lồ quay quanh Trái Đất, thì Artemis là bước chuẩn bị cho kỷ nguyên tiếp theo của ngành hàng không vũ trụ. Sứ mệnh này tập trung vào việc kiểm chứng những quy trình và công nghệ then chốt phục vụ các chuyến bay có người lái trong tương lai. Các thao tác tiếp cận, ghép nối và điều khiển tàu vũ trụ trong quỹ đạo đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối, bởi chính những quy trình ấy sẽ trở thành nền tảng cho các sứ mệnh đưa con người quay trở lại Mặt Trăng và xa hơn nữa.
Trong vai trò phi công, Parmitano sẽ là một trong những người trực tiếp vận hành những hệ thống phức tạp nhất của nhiệm vụ. Đây không đơn thuần là công việc của một người biết lái tàu vũ trụ. Nó đòi hỏi kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, sự am hiểu sâu sắc về kỹ thuật và khả năng giữ được sự tỉnh táo trong những tình huống áp lực cao. Chính vì vậy, việc lựa chọn một phi công thử nghiệm dày dạn kinh nghiệm như Luca Parmitano không phải là điều ngẫu nhiên.
Nếu sự hiện diện của Parmitano đại diện cho trí tuệ và năng lực của con người châu Âu, thì một phần quan trọng khác của châu Âu cũng đang hiện diện trên tàu Orion. Đó là European Service Module, mô-đun dịch vụ do ESA phát triển. Bộ phận này chịu trách nhiệm cung cấp điện năng, lực đẩy, nước và không khí cho toàn bộ phi hành đoàn. Nói cách khác, đây chính là hệ thống duy trì sự sống của con tàu. Được chế tạo với sự tham gia của hơn 100 nhà cung cấp đến từ 13 quốc gia thành viên ESA, mô-đun này đã chứng minh độ tin cậy trong các sứ mệnh Artemis I và II trước khi tiếp tục đồng hành cùng Artemis III.
Sự hiện diện đồng thời của Luca Parmitano và European Service Module phản ánh một xu hướng quan trọng của ngành không gian hiện đại: những thành tựu lớn nhất ngày nay thường là kết quả của hợp tác quốc tế. Nếu cuộc chạy đua không gian trong thế kỷ XX mang màu sắc cạnh tranh giữa các siêu cường, thì thế kỷ XXI chứng kiến sự hợp tác sâu rộng giữa các cơ quan vũ trụ, doanh nghiệp và viện nghiên cứu trên toàn thế giới. Một phi hành gia châu Âu điều khiển một sứ mệnh của NASA, trong khi một hệ thống do châu Âu chế tạo góp phần duy trì sự sống cho phi hành đoàn, là minh chứng rõ ràng cho tinh thần ấy.
Đối với nước Ý, thành tựu của Luca Parmitano còn là lời khẳng định về vị thế của quốc gia này trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong nhiều thập kỷ qua, Ý đã đầu tư mạnh mẽ vào ngành hàng không vũ trụ, tham gia vào nhiều dự án quốc tế và xây dựng đội ngũ chuyên gia có trình độ cao. Parmitano không phải là trường hợp đơn lẻ. Trước ông là Franco Malerba, người Ý đầu tiên bay vào không gian; Umberto Guidoni, người Ý đầu tiên đặt chân lên ISS; Roberto Vittori với ba lần thực hiện nhiệm vụ ngoài quỹ đạo; và Samantha Cristoforetti, nữ phi hành gia người Ý đầu tiên trong không gian, đồng thời là người phụ nữ châu Âu đầu tiên chỉ huy Trạm Vũ trụ Quốc tế vào năm 2022.
Trong bức tranh ấy, Luca Parmitano vừa là người kế thừa, vừa là người mở ra một chương mới. Hơn nửa thế kỷ sau Apollo, khi nhân loại chuẩn bị cho những bước tiến lớn tiếp theo trong không gian, nước Ý một lần nữa góp mặt ở tuyến đầu của cuộc hành trình ấy. Không phải bằng những tuyên bố ồn ào, mà bằng kiến thức, kinh nghiệm và sự kiên trì của những con người dành cả cuộc đời để theo đuổi những điều tưởng chừng không thể.
Khi được thông báo về vai trò mới của mình, Parmitano thừa nhận rằng ông đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc. Có lẽ đó cũng là cảm xúc chung của rất nhiều người Ý khi nhìn thấy lá cờ của đất nước mình xuất hiện trong một trong những chương trình không gian tham vọng nhất thế giới. Bởi đằng sau câu chuyện về một phi hành gia là câu chuyện về khả năng hợp tác vượt qua biên giới, về niềm tin vào khoa học và về khát vọng khám phá vốn luôn là một phần trong bản chất của con người.
Luca Parmitano từng dành 366 ngày để ngắm nhìn Trái Đất từ khoảng không vô tận. Giờ đây, ông đang hướng ánh mắt về một mục tiêu xa hơn. Và trên hành trình ấy, ông không chỉ đại diện cho nước Ý hay châu Âu, mà còn đại diện cho tinh thần không ngừng vươn tới những chân trời mới của nhân loại.
