Mỗi ngày, trên toàn thế giới, hàng tỷ tách cà phê được pha và thưởng thức. Đó là một trong những thức uống phổ biến nhất mà nhân loại từng biết đến. Thế nhưng, nếu có một quốc gia đã biến việc uống cà phê từ một thói quen thường nhật thành một phần của bản sắc văn hóa, quốc gia ấy có lẽ chính là Ý.
Tại Ý, cà phê không đơn thuần là một loại đồ uống giúp ta tỉnh táo hơn vào buổi sáng. Nó là một nghi thức xã hội, một khoảng dừng ngắn giữa nhịp sống hối hả và đôi khi là cái cớ để bắt đầu một cuộc trò chuyện. Chỉ cần đứng vài phút tại quầy bar của một quán cà phê ở Milano, Torino hay Napoli, ta sẽ thấy dòng người liên tục bước vào, gọi một ly espresso, trao đổi vài câu ngắn gọn rồi tiếp tục ngày làm việc của mình. Mọi thứ diễn ra nhanh chóng nhưng không hề vội vã, như thể ly cà phê nhỏ bé ấy đã trở thành một phần tự nhiên trong nhịp sống của cả đất nước.
Ngày nay, khi nhắc đến cà phê Ý, nhiều người nghĩ đến espresso, cappuccino hay moka. Nhưng ít ai biết rằng một trong những thương hiệu góp phần định hình văn hóa cà phê hiện đại của nước Ý lại bắt đầu từ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Torino vào cuối thế kỷ XIX.
Câu chuyện ấy mang tên Lavazza.
Vào năm 1895, Luigi Lavazza mở một cửa hàng thực phẩm tại Torino, thành phố công nghiệp đang phát triển mạnh mẽ ở miền Bắc nước Ý. Khi ấy, cà phê vẫn là một sản phẩm tương đối mới đối với nhiều gia đình. Hạt cà phê được nhập khẩu từ nhiều nơi trên thế giới với chất lượng và hương vị rất khác nhau. Phần lớn người bán chỉ đơn giản phân phối những gì họ có trong tay. Nhưng Luigi Lavazza nhìn thấy một cơ hội khác.
Ông nhận ra rằng không phải mọi loại cà phê đều giống nhau. Mỗi vùng trồng cà phê tạo ra những đặc tính riêng biệt về hương thơm, độ đậm và vị hậu. Nếu biết kết hợp chúng một cách khéo léo, người ta có thể tạo ra những trải nghiệm hoàn toàn mới. Ý tưởng ấy ngày nay nghe có vẻ quen thuộc, nhưng vào cuối thế kỷ XIX, nó là một cuộc cách mạng nhỏ.
Luigi bắt đầu thử nghiệm các cách phối trộn khác nhau giữa những loại hạt cà phê đến từ nhiều quốc gia. Ông dành nhiều thời gian để nghiên cứu nguồn gốc, đặc tính và tỷ lệ pha trộn nhằm tạo ra hương vị cân bằng hơn. Theo nhiều cách, ông không chỉ bán cà phê. Ông đang sáng tạo ra một sản phẩm mới.
Chính từ những thử nghiệm ấy, nghệ thuật blending, tức phối trộn cà phê, dần trở thành một trong những nền tảng quan trọng nhất của Lavazza.
Đó cũng là một câu chuyện rất Ý.
Trong nhiều lĩnh vực, từ thời trang, ẩm thực cho đến thiết kế công nghiệp, thế mạnh của người Ý hiếm khi nằm ở việc phát minh ra mọi thứ từ đầu. Thay vào đó, họ đặc biệt giỏi trong việc kết hợp những nguyên liệu, ý tưởng hay ảnh hưởng khác nhau để tạo nên một tổng thể hài hòa hơn. Một chiếc xe thể thao, một bộ suit hay một tách espresso Ý thường hấp dẫn không phải vì một yếu tố riêng lẻ, mà vì cách mọi thành phần được kết nối với nhau.
Luigi Lavazza đã làm điều tương tự với cà phê.
Trong những thập kỷ tiếp theo, nước Ý thay đổi nhanh chóng. Công nghiệp phát triển, các thành phố mở rộng và tầng lớp trung lưu ngày càng lớn mạnh. Cà phê dần trở thành một phần của đời sống đô thị. Tại Torino, Milano và nhiều thành phố khác, các quán cà phê trở thành nơi gặp gỡ của doanh nhân, nghệ sĩ, nhà báo và giới trí thức. Những cuộc trò chuyện về kinh doanh, văn hóa và chính trị thường bắt đầu bên cạnh một tách cà phê nóng.
Lavazza lớn lên cùng nước Ý hiện đại.
Khi thế kỷ XX mở ra, công ty tiếp tục phát triển nhưng vẫn giữ triết lý ban đầu: chất lượng không đến từ quy mô mà đến từ sự thấu hiểu sản phẩm. Trong khi nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào sản lượng, Lavazza đầu tư vào nghiên cứu, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện nghệ thuật phối trộn. Chính cách tiếp cận ấy đã giúp thương hiệu xây dựng được lòng tin của nhiều thế hệ người tiêu dùng.
Điều thú vị là hành trình của Lavazza phản chiếu khá rõ hành trình của nước Ý trong thế kỷ XX. Từ một quốc gia còn nhiều khó khăn sau chiến tranh, Ý dần trở thành một trong những nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Cùng với các thương hiệu như Fiat, Olivetti hay Ferrero, Lavazza góp phần xây dựng hình ảnh một nước Ý hiện đại, nơi chất lượng, thiết kế và sự sáng tạo được xem là những lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất.
Ngày nay, sản phẩm của Lavazza xuất hiện tại hơn một trăm quốc gia. Thương hiệu này hiện diện từ các quán cà phê nhỏ ở Ý cho đến những khách sạn sang trọng tại châu Á, châu Mỹ và Trung Đông. Tuy nhiên, dù phát triển trên quy mô toàn cầu, Lavazza vẫn gắn bó chặt chẽ với những giá trị đã tạo nên thành công của mình từ hơn một thế kỷ trước.
Có lẽ đó là lý do vì sao nhiều người xem Lavazza không chỉ là một thương hiệu cà phê.
Nó là một phần của Made in Italy.
Bởi khi nhìn vào câu chuyện của Lavazza, ta không chỉ thấy hành trình của một doanh nghiệp gia đình. Ta nhìn thấy tinh thần của nước Ý hiện đại: niềm tin vào chất lượng, sự kiên nhẫn trong quá trình hoàn thiện sản phẩm và khả năng biến những điều quen thuộc thành những trải nghiệm đáng nhớ.
Một tách espresso chỉ tồn tại trong vài phút. Nhưng để tạo nên văn hóa espresso mà cả thế giới ngưỡng mộ ngày nay, nước Ý đã dành hơn một thế kỷ. Và trong hành trình ấy, Lavazza là một trong những cái tên đã góp phần định hình hương vị của giấc mơ ấy.
