Alfred Nobel (1833–1896) là nhà hóa học, kỹ sư, nhà phát minh và doanh nhân người Thụy Điển, nổi tiếng nhất với việc sáng lập giải thưởng Nobel – một trong những danh hiệu danh giá nhất thế giới. Ông sinh ra tại Stockholm trong một gia đình có truyền thống kỹ thuật; cha ông là kỹ sư và nhà phát minh.
Nobel sở hữu hơn 350 bằng sáng chế, trong đó phát minh quan trọng nhất là thuốc nổ dynamite năm 1867. Nhờ phát minh này, ông trở nên giàu có, nhưng cũng vấp phải nhiều tranh cãi do việc dynamite được sử dụng trong chiến tranh và các mục đích hủy diệt. Năm 1888, một tờ báo do nhầm lẫn trước cái chết của em trai ông, đã đăng nhan đề: “Người buôn cái chết đã chết”, ám chỉ Alfred. Cú sốc này khiến ông suy nghĩ sâu sắc về di sản mình để lại.
Kết quả là, trong di chúc viết năm 1895, ông dành phần lớn tài sản để lập Quỹ Nobel, dùng trao thưởng cho những cá nhân có đóng góp xuất sắc trong các lĩnh vực Vật lý, Hóa học, Y học, Văn học và Hòa bình. Sau này, một giải về Kinh tế cũng được Ngân hàng Trung ương Thụy Điển bổ sung.
Alfred Nobel mất năm 1896 tại Sanremo, Ý. Di sản lớn nhất ông để lại không chỉ riêng các phát minh mà còn là một hệ thống giải thưởng tôn vinh trí tuệ, khoa học và nhân văn, có ảnh hưởng toàn cầu đến ngày nay.
