Hát Then là loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của các dân tộc Tày, Nùng, Thái sống chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam như Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Tuyên Quang, Hà Giang và Lai Châu. Hình thức nghệ thuật này kết hợp giữa lời hát, âm nhạc, kể chuyện và nghi lễ, thường được thể hiện trong các dịp lễ hội, nghi thức tâm linh, hoặc các sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Then có nghĩa là “trời”, hát Then là hình thức đối thoại giữa con người với thần linh, cầu may mắn, chữa bệnh, mừng nhà mới, mừng mùa. Người hát Then thường vừa hát vừa gảy đàn tính – loại nhạc cụ truyền thống ba dây có âm thanh độc đáo và sâu lắng. Lời hát Then chủ yếu bằng tiếng dân tộc, mang tính trữ tình, sử thi, kể chuyện dân gian, ca ngợi thiên nhiên, con người, và phản ánh quan niệm sống của cộng đồng.
Hát Then không chỉ có giá trị về mặt nghệ thuật mà còn chứa đựng nhiều yếu tố văn hóa, tôn giáo, lịch sử và triết lý sống của người miền núi. Nghệ thuật này được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2019, góp phần khẳng định giá trị và sức sống lâu dài của một loại hình nghệ thuật bản địa độc đáo trong kho tàng văn hóa Việt Nam. Ngày nay, hát Then không chỉ được bảo tồn trong cộng đồng mà còn được biểu diễn rộng rãi trong các sự kiện văn hóa trong và ngoài nước.
