Châu bản triều Nguyễn là một di sản tư liệu quý giá của Việt Nam, được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc chương trình Ký ức Thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương vào năm 2014. Đây là tập hợp các văn bản hành chính mang bút tích và phê duyệt trực tiếp của các vị hoàng đế triều Nguyễn – triều đại quân chủ cuối cùng của Việt Nam (1802–1945).
Châu bản bao gồm sắc chỉ, tấu trình, dụ, chiếu, báo cáo, công văn… với nội dung phong phú liên quan đến nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, quân sự, đối ngoại, phong tục tập quán, thiên tai, dịch bệnh, và cả đời sống dân sinh. Tổng cộng có hơn 700 tập, hàng trăm nghìn tờ tài liệu được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I (Hà Nội).
Điểm đặc biệt của Châu bản là có “châu phê” – tức bút tích trực tiếp của vua – thường được viết bằng mực son với những lời ngắn gọn nhưng thể hiện rõ tư duy, quan điểm và phong cách điều hành của từng vị vua. Điều này khiến Châu bản không chỉ là tài liệu hành chính, mà còn là minh chứng sống động cho nghệ thuật thư pháp và quyền lực tối thượng trong chế độ quân chủ Việt Nam.
Với giá trị lịch sử, pháp lý, và văn hóa đặc biệt, Châu bản triều Nguyễn là nguồn sử liệu gốc vô giá, góp phần giúp các nhà nghiên cứu và công chúng hiểu sâu hơn về một giai đoạn quan trọng trong lịch sử dân tộc.
