Bia tiến sĩ Văn Miếu Thăng Long là di sản tư liệu quý giá của Việt Nam, được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thuộc chương trình Ký ức Thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương vào năm 2010. Hệ thống bia tiến sĩ này không chỉ là biểu tượng cho truyền thống hiếu học của dân tộc mà còn là minh chứng sống động cho lịch sử giáo dục khoa cử thời phong kiến Việt Nam.
Hiện nay, tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) còn lưu giữ 82 tấm bia đá, khắc tên và quê quán của 1306 vị tiến sĩ đỗ đạt trong các kỳ thi Đình từ năm 1442 đến 1779, dưới các triều vua Lê và Mạc. Mỗi bia được đặt trên lưng rùa – biểu tượng cho sự trường tồn – và đều có bài văn bia khắc bằng chữ Hán, ca ngợi công đức của vua, đề cao đạo lý học hành, răn dạy kẻ sĩ phải giữ gìn phẩm hạnh.
Giá trị nổi bật của hệ thống bia đá này không chỉ nằm ở mặt nội dung lịch sử – giáo dục, mà còn thể hiện nghệ thuật điêu khắc, thư pháp và tư tưởng Nho giáo đặc trưng của thời đại. Qua các văn bia, người đọc có thể hiểu rõ tinh thần trọng hiền tài, tôn sư trọng đạo và vai trò của tri thức trong xã hội phong kiến Việt Nam.
Bia đá Văn Miếu không chỉ là báu vật quốc gia mà còn là điểm đến văn hóa tâm linh quan trọng, nơi học sinh, sinh viên và du khách trong và ngoài nước tìm đến để chiêm nghiệm truyền thống hiếu học ngàn đời của dân tộc.
