Hát xoan Phú Thọ là một di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của Việt Nam, đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2011. Hát xoan được coi là loại hình âm nhạc dân gian truyền thống của vùng đất Tổ Hùng Vương, đặc biệt là ở các huyện Lâm Thao, Phù Ninh, và Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ.
Là một phần quan trọng trong các lễ hội đền Hùng, hát xoan không chỉ là hình thức biểu diễn nghệ thuật mà còn là phương tiện để cộng đồng bày tỏ lòng kính trọng đối với các vua Hùng, tổ tiên và cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Những làn điệu hát xoan được thể hiện qua các bài hát có giai điệu mượt mà, giàu cảm xúc, kết hợp với nhịp điệu nhanh, chậm, thể hiện sự trang trọng nhưng cũng rất gần gũi.
Điều đặc biệt của hát xoan là sự kết hợp giữa ca hát, múa và nghi lễ. Các nghệ nhân hát xoan thường là những người có tuổi đời lớn, được truyền dạy từ thế hệ này sang thế hệ khác, vì vậy nó là một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh và văn hóa của người dân Phú Thọ.
Hát xoan không chỉ là một hình thức nghệ thuật độc đáo, mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống, tạo nên sức sống mãnh liệt cho nền văn hóa Việt Nam.
