Hát bài chòi Trung Bộ là một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo của miền Trung Việt Nam, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2013. Đây là sự kết hợp tinh tế giữa âm nhạc, thơ ca, diễn xướng và trò chơi truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân cư vùng đồng bằng và miền núi Trung Bộ.
Hát bài chòi được biểu diễn trong các lễ hội, đặc biệt là vào dịp Tết Nguyên đán và các lễ hội truyền thống. Các nghệ nhân hát bài chòi không chỉ sử dụng những làn điệu dân ca đặc sắc mà còn tham gia vào trò chơi “chòi”, trong đó người hát dùng một tấm bảng nhỏ có hình vẽ để “chòi” (hay là “bài”) lên các câu hát. Các câu hát bài chòi thường mang nội dung phong phú, từ những câu thơ ca ngợi thiên nhiên, đất nước, con người cho đến những câu hát đượm tình yêu, cuộc sống lao động, và các câu đối đáp, đấu trí hài hước.
Điều đặc biệt của hát bài chòi là sự kết hợp giữa việc biểu diễn hát và trò chơi, tạo ra không khí vui tươi, sôi động, nhưng cũng đầy tính giáo dục và gắn kết cộng đồng. Hát bài chòi không chỉ là một hình thức giải trí mà còn là phương tiện để truyền tải giá trị văn hóa, tập tục và niềm tự hào dân tộc của người dân miền Trung Việt Nam.
Sự công nhận của UNESCO đã khẳng định giá trị nghệ thuật và văn hóa của hát bài chòi, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy một di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc này cho các thế hệ mai sau.
