Hortensia (khoảng năm 120 TCN – khoảng năm 50 TCN) là nhà hùng biện và chính trị gia nổi tiếng của La Mã cổ đại, được ghi nhận vì lòng dũng cảm và tài năng diễn thuyết xuất chúng. Bà là con gái của nhà hùng biện danh tiếng Quintus Hortensius Hortalus, một trong những luật sư và diễn giả hàng đầu thời kỳ Cộng hòa La Mã. Hortensia tiếp thu nền giáo dục xuất sắc từ gia đình, đặc biệt là về hùng biện và luật pháp, điều hiếm hoi đối với phụ nữ trong xã hội La Mã thời bấy giờ.
Tên tuổi của Hortensia gắn liền với bài diễn văn hùng hồn trước Hội đồng Tam hùng II (Triumvirate) vào năm 42 TCN. Trong bối cảnh La Mã đang phải đối mặt với khó khăn tài chính để tài trợ cho các cuộc chiến, Hội đồng quyết định đánh thuế nặng nề lên các phụ nữ giàu có. Phẫn nộ trước sự bất công này, Hortensia đứng lên đại diện cho những phụ nữ bị ảnh hưởng để phản đối chính sách thuế.
Bài phát biểu của bà tại Diễn đàn La Mã (Forum Romanum) được ca ngợi là mẫu mực của nghệ thuật hùng biện. Bà lập luận rằng phụ nữ, vốn không có quyền bầu cử hay tham gia chính trị, không nên bị bắt gánh chịu thuế để tài trợ cho các cuộc chiến mà họ không có tiếng nói. Bài diễn thuyết thuyết phục được nhiều người, buộc Hội đồng phải giảm bớt số lượng phụ nữ bị đánh thuế và chuyển một phần gánh nặng sang các nhóm khác trong xã hội.
Hortensia không chỉ là một biểu tượng của tài năng và trí tuệ mà còn là người tiên phong trong việc đấu tranh vì quyền lợi của phụ nữ trong một xã hội mang tính gia trưởng mạnh mẽ, và có thể được xem nữ luật sư đầu tiên trên thế giới. Tên tuổi của bà được nhắc đến như một biểu tượng cho tinh thần bất khuất và quyền tự do ngôn luận.
