Chiến tranh Hoa Hồng (The Wars of the Roses) là chuỗi xung đột kéo dài từ năm 1455 đến 1487 giữa hai nhánh quý tộc nhà Plantagenet: nhà Lancaster và nhà York. Cuộc chiến được đặt tên theo biểu tượng của hai nhà: hoa hồng đỏ cho nhà Lancaster và hoa hồng trắng cho nhà York.
Chiến tranh nổ ra từ sự tranh chấp ngai vàng Anh giữa hai dòng dõi quý tộc. Vua Henry VI thuộc nhà Lancaster là một nhà lãnh đạo yếu kém và bất ổn về tinh thần, dẫn đến sự bất mãn trong giới quý tộc và dân chúng. Công tước Richard của York, một người họ hàng xa, thách thức quyền lực của Henry VI và yêu sách ngai vàng.
- Giai đoạn đầu (1455–1460): Cuộc chiến bắt đầu bằng Trận St Albans (1455), nơi nhà York giành chiến thắng. Tuy nhiên, chiến tranh vẫn tiếp diễn khi Henry VI phục hồi quyền lực.
- Giai đoạn giữa (1461–1471): Edward IV, con trai của Công tước York, lật đổ Henry VI và lên ngôi vua. Tuy nhiên, nhà Lancaster, dưới sự lãnh đạo của Hoàng hậu Margaret, phản công mạnh mẽ. Henry VI tạm thời phục vị trước khi bị Edward IV đánh bại hoàn toàn tại Trận Tewkesbury (1471). Henry VI bị bắt và chết trong tháp London.
- Giai đoạn cuối (1471–1487): Sau cái chết của Edward IV, ngai vàng rơi vào tay Richard III. Tuy nhiên, ông bị thách thức bởi Henry Tudor, một người họ hàng xa thuộc nhà Lancaster. Henry Tudor đánh bại Richard III tại Trận Bosworth (1485) và trở thành Vua Henry VII, chấm dứt cuộc chiến.
Chiến tranh Hoa Hồng đã tàn phá nước Anh, làm suy yếu tầng lớp quý tộc và gây ra sự bất ổn kéo dài. Tuy nhiên, nó cũng dẫn đến sự khởi đầu của triều đại Tudor, một thời kỳ ổn định và thịnh vượng hơn. Bằng cách kết hôn với Elizabeth của York, Henry VII đã hợp nhất hai nhà, biểu tượng là hoa hồng Tudor (kết hợp hoa hồng đỏ và trắng).
Chiến tranh Hoa Hồng không chỉ là một cuộc chiến tranh giành quyền lực mà còn là bài học lịch sử về sự sụp đổ của các chế độ dựa trên quyền thừa kế hơn là năng lực. Shakespeare đã bất tử hóa sự kiện này qua các vở kịch lịch sử của mình, đặc biệt là bộ ba Henry VI và Richard III.
