Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là Kiệt tác Di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại vào năm 2005. Đây là một loại hình văn hóa đặc sắc, gắn liền với đời sống tinh thần và tín ngưỡng của các dân tộc bản địa ở khu vực Tây Nguyên như Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, M’Nông, Xơ Đăng…
Cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ, mà còn là biểu tượng tâm linh, là phương tiện giao tiếp giữa con người với thần linh. Âm thanh cồng chiêng vang lên trong các lễ hội, đám cưới, đám ma, mừng lúa mới, gọi mưa, đuổi tà… phản ánh mối liên kết chặt chẽ giữa con người – thiên nhiên – thần linh trong thế giới quan của người Tây Nguyên. Mỗi bộ cồng chiêng gồm nhiều chiếc, khi hòa tấu sẽ tạo nên những âm thanh trầm hùng, ngân vang, mê hoặc, được xem là “tiếng nói của tâm linh”.
Không gian văn hóa cồng chiêng không chỉ bao gồm nhạc cụ và âm nhạc, mà còn là tổng hòa của nhà rông, lễ hội, trang phục, phong tục, truyền thuyết, nghi lễ – tạo nên một hệ sinh thái văn hóa sống động và thống nhất.
Tuy chịu ảnh hưởng của hiện đại hóa và mai một văn hóa, nhưng nhiều nỗ lực đã được thực hiện để bảo tồn và phát huy giá trị của không gian văn hóa cồng chiêng, qua việc truyền dạy, phục dựng lễ hội, thành lập đội chiêng trẻ, và đưa di sản này đến gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.
