Sigmund Freud (1856–1939) là bác sĩ thần kinh người Áo và là cha đẻ của ngành phân tâm học (psychoanalysis), một trong những lý thuyết có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến tâm lý học, văn hóa và triết học hiện đại. Sinh ra tại Freiberg (nay là Cộng hòa Séc), Freud theo học y khoa tại Đại học Wien và sớm quan tâm đến các rối loạn tâm thần.
Freud cho rằng những hành vi và suy nghĩ của con người không chỉ do ý thức điều khiển mà còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ vô thức (inconscio). Ông phát triển mô hình tâm lý với ba thành tố: id (bản năng), ego (cái tôi) và superego (siêu tôi), mô tả sự xung đột nội tại giữa ham muốn, lý trí và đạo đức.
Một trong những đóng góp nổi bật nhất của ông là phân tích giấc mơ, được trình bày trong tác phẩm The Interpretation of Dreams (Giải mã giấc mơ, 1899). Freud xem giấc mơ là “con đường hoàng gia dẫn đến vô thức”, chứa đựng những ham muốn bị kìm nén.
Ông cũng là người đầu tiên nhấn mạnh tầm quan trọng của tuổi thơ và xung đột tâm lý trong việc hình thành nhân cách, qua lý thuyết các giai đoạn phát triển tâm sinh lý (stadi psicosessuali).
Mặc dù nhiều quan điểm của Freud ngày nay đã bị tranh luận hoặc bác bỏ, ảnh hưởng của ông vẫn còn sâu rộng trong nhiều lĩnh vực, từ tâm lý học, văn chương, nghệ thuật đến phê bình văn hóa. Freud mất năm 1939 tại London, nơi ông sống lưu vong sau khi phát xít Đức chiếm đóng Áo.
