Nếu Milano là thủ đô của thời trang và Torino là cái nôi của nhiều đổi mới công nghiệp, thì Parma có lẽ là nơi giúp ta hiểu vì sao nước Ý được cả thế giới ngưỡng mộ về ẩm thực. Nằm giữa những cánh đồng màu mỡ của vùng Emilia-Romagna, thành phố nhỏ bé này không sở hữu những công trình đồ sộ như Roma hay những dòng kênh lãng mạn như Venezia. Thế nhưng, chỉ cần nhắc đến cái tên Parma, những người yêu ẩm thực ở khắp nơi trên thế giới sẽ nghĩ ngay đến Prosciutto di Parma, Parmigiano Reggiano và một truyền thống ẩm thực đã được gìn giữ suốt nhiều thế kỷ.
Điều đặc biệt là tại Parma, thức ăn chưa bao giờ đơn thuần là nhu cầu sinh tồn. Đó là một phần của bản sắc địa phương, là niềm tự hào được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và là minh chứng cho niềm tin rất Ý rằng những điều giản dị nhất trong cuộc sống cũng xứng đáng được chăm chút bằng tất cả sự tận tâm. Người dân nơi đây không vội vàng trong cách tạo ra một bánh phô mai hay một chiếc đùi heo muối. Họ hiểu rằng thời gian không phải là trở ngại, mà là một nguyên liệu quan trọng không kém muối, sữa hay ngũ cốc.
Có lẽ không sản phẩm nào thể hiện điều đó rõ nét hơn Parmigiano Reggiano, loại phô mai thường được mệnh danh là “vua của các loại phô mai”. Được sản xuất theo những quy định nghiêm ngặt tại một số khu vực nhất định của miền Bắc nước Ý, Parmigiano Reggiano là kết quả của sữa tươi, kỹ thuật thủ công và sự kiên nhẫn kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Mỗi bánh phô mai đều được kiểm tra cẩn thận trước khi mang dấu chứng nhận, bởi đối với người Ý, danh tiếng được xây dựng qua hàng thế kỷ có giá trị hơn bất kỳ lợi ích ngắn hạn nào.
Tương tự, Prosciutto di Parma cũng là một câu chuyện về sự tiết chế đáng kinh ngạc. Để tạo ra loại thịt nguội nổi tiếng này, người ta chỉ sử dụng rất ít nguyên liệu: thịt heo, muối và thời gian. Không có khói, không có chất bảo quản phức tạp. Những cơn gió dịu dàng từ dãy Apennini cùng điều kiện khí hậu đặc biệt của vùng Parma góp phần tạo nên hương vị thanh nhẹ và tinh tế đã chinh phục thực khách trên toàn thế giới. Điều ấy phản ánh một triết lý quen thuộc của ẩm thực Ý: khi nguyên liệu đủ tốt, ta không cần phải làm quá nhiều.
Nhưng Parma không chỉ là thành phố của những sản phẩm nổi tiếng. Đây còn là nơi đặt trụ sở của nhiều doanh nghiệp thực phẩm hàng đầu nước Ý, trong đó có Barilla, thương hiệu đã góp phần đưa pasta Ý đến với hàng triệu gia đình trên khắp thế giới. Sự hiện diện của những doanh nghiệp ấy cho thấy một khía cạnh thú vị của Made in Italy: truyền thống và hiện đại không nhất thiết đối lập với nhau. Một công ty có thể phát triển trên quy mô toàn cầu mà vẫn duy trì sự tôn trọng sâu sắc đối với nguồn gốc và những giá trị đã tạo nên thành công của mình.
Năm 2015, Parma được UNESCO công nhận là Thành phố sáng tạo về ẩm thực, trở thành thành phố Ý đầu tiên gia nhập mạng lưới này. Danh hiệu ấy không chỉ ghi nhận chất lượng của các sản phẩm địa phương mà còn tôn vinh một hệ sinh thái văn hóa, nơi nông dân, nghệ nhân, đầu bếp, doanh nghiệp và cộng đồng cùng góp phần gìn giữ một di sản sống động. Tại Parma, công thức nấu ăn không chỉ được lưu giữ trong sách vở mà còn tồn tại trong những căn bếp gia đình, trong các khu chợ truyền thống và trong những cuộc trò chuyện quanh bàn ăn.
Có lẽ đó chính là điều khiến Parma trở nên đặc biệt. Thành phố này nhắc ta nhớ rằng ẩm thực không chỉ là những món ăn đẹp mắt hay những xu hướng nhất thời. Đó là ký ức, là bản sắc và là cách con người thể hiện sự quan tâm dành cho nhau. Một đĩa pasta được chuẩn bị cẩn thận, một lát Prosciutto di Parma được cắt mỏng hay vài mẩu Parmigiano Reggiano chia sẻ cùng bạn bè đều chứa đựng nhiều hơn hương vị. Chúng kể câu chuyện về một vùng đất đã dành hàng trăm năm để theo đuổi sự hoàn hảo trong những điều tưởng chừng giản dị nhất.
Trong một thế giới ngày càng vội vã, Parma mang đến một bài học dịu dàng nhưng sâu sắc. Có những giá trị không thể được thúc ép. Có những điều càng dành nhiều thời gian, càng trở nên đáng quý. Và có những thành phố mà chỉ cần thưởng thức một bữa ăn, ta đã hiểu thêm rất nhiều về tâm hồn của cả một đất nước. Parma chính là một nơi như thế, nơi ẩm thực không chỉ được tạo ra để nuôi dưỡng cơ thể mà còn để nuôi dưỡng niềm vui sống, lòng hiếu khách và nghệ thuật tận hưởng cuộc đời theo cách rất Ý.
