La Mã thành lập – Romolo lên ngôi vua (753 TCN)
Từ một vùng đất đầy những bộ tộc nhỏ lẻ hiếu chiến, La Mã vươn lên nhờ bàn tay thép của một thủ lĩnh huyền thoại: Romolo. Với tài thao lược và khát vọng thống nhất, ông tự xưng là vua và sáng lập nên thể chế đầu tiên của quyền lực: Thượng viện. Khoảng 100 thành viên, đều là bậc trưởng thượng của những gia tộc quyền thế nhất, được Romolo lựa chọn. Họ là hiện thân của trí tuệ nam giới, giá trị cốt lõi của một xã hội La Mã mang tính gia trưởng sâu sắc. Những luật lệ đầu tiên được viết ra dưới thời này, cũng như việc hình thành đội quân thường trực đầu tiên của La Mã.
Thời kỳ gián đoạn bắt đầu (716 TCN)
Cái chết của Romolo, theo lệnh Thượng viện, đưa La Mã vào một giai đoạn lạ lùng: interregnum – vắng bóng chính quyền hợp pháp. Trong gần một năm, họ không có vua, và mười người lần lượt nắm giữ quyền lực ngắn ngủi như thể để Thượng viện thử nghiệm. Đó là cách để tìm ra người kế vị xứng đáng, bởi quyền phong vương chỉ thuộc về tập thể đại diện dân chúng, chứ không phải huyết thống.
Byzantium được thành lập (667 TCN)
Vào năm 667 TCN, ở lối vào duy nhất của Biển Đen, một đô thị mới trỗi dậy: Byzantium, Theo truyền thuyết, thành phố được thành lập bởi Byzas, người tới từ một thành bang gần Athens có tên là Megara. Chẳng ai ngờ rằng vùng đất bé nhỏ này sẽ trở thành kẻ thù lâu dài và cuối cùng là kẻ kế thừa gián tiếp của La Mã. Thương mại từ vị trí chiến lược dần biến Byzantium thành một thế lực đáng gờm.
Hội đồng Curiae bầu Ancus Marcius (642 TCN)
Như truyền thống, sau mỗi vua là một thời kỳ interregnum. Sau Tullus Hostilius, Thượng viện chỉ định một interrex – người cai quản tạm quyền – trước khi dân chúng bỏ phiếu bầu vị vua mới qua hội đồng Curiae. Ancus Marcius được lựa chọn, minh chứng cho cơ chế dân chủ sơ khai nhưng hoạt động hiệu quả của La Mã thời quân chủ.
Xây dựng công trình trung tâm của Forum (600 TCN)
Dưới triều vua Lucius Tarquinius Priscus, sự kiện quan trọng nhất về mặt đô thị diễn ra: La Mã hoàn thành tòa nhà trung tâm của Forum Romanum (Foro Romano). Khu vực này từng được các đời vua trước khai hoang, nhưng Priscus là người lát đá toàn bộ quảng trường và xây dựng công trình kiến trúc chủ đạo mang tính biểu tượng. Forum trở thành trái tim chính trị và biểu tượng của tính chính danh La Mã.
Vua Priscus bị ám sát trong bạo loạn (579 TCN)
Cái chết của Priscus là vụ ám sát chính trị đầu tiên trong lịch sử La Mã. Hai người con của Ancus Marcius – kẻ cho rằng ngai vàng đáng ra phải thuộc về họ – đã tổ chức một cuộc bạo loạn, trong đó Priscus bị đánh trọng thương. Theo truyền thuyết, vợ ông đã kịp chỉ định người kế vị: Servius Tullius, một quý tộc gốc Etruschi. Đế chế Etrusco từng lặng lẽ hòa vào La Mã bằng cách ấy.
Vua Servius Tullius bị ám sát (535 TCN)
Sau 44 năm trị vì và nhiều cải cách quan trọng, Servius Tullius bị chính con gái mình – Tullia – và con rể Tarquinius Superbus sát hại. Dù được lòng dân, Servius đã không tránh khỏi âm mưu hậu cung. Superbus nhanh chóng lôi kéo Thượng viện bầu mình làm vua, trở thành vị vua thứ bảy, và cũng là cuối cùng, của La Mã. Triều đại của ông mở ra một chương đen tối, nơi quyền lực và dục vọng xóa mờ đạo lý.
La Mã lật đổ chế độ quân chủ (509 TCN)
Vụ con trai vua Superbus cưỡng hiếp Lucretia trở thành giọt nước tràn ly. Dân chúng và Thượng viện vốn đã căm phẫn trước những hành xử độc đoán và sự hoang phí ngân khố của nhà vua nay bùng nổ nổi loạn. Superbus bị trục xuất, nền quân chủ sụp đổ, và La Mã bước sang một kỷ nguyên mới: Cộng hòa (Repubblica), nơi quyền lực sẽ không còn nằm trong tay một người.
Từ những tranh đấu quyền lực, ám sát, bầu chọn dân chủ đến cách cai trị độc tài, thời kỳ quân chủ La Mã là một giai đoạn đầy kịch tính. Nó không chỉ là nền móng của thể chế cộng hòa về sau mà còn là bức tranh sinh động về cách một thành bang bé nhỏ biến mình thành cường quốc văn minh cổ đại. Và nếu La Mã được sinh ra từ truyền thuyết, thì chính lịch sử lại khiến nó trở nên bất tử.
