Ngũ Xã là một trong những làng nghề thủ công truyền thống lâu đời và nổi tiếng bậc nhất của Hà Nội, với lịch sử hình thành từ thế kỷ 17. Tọa lạc ven hồ Trúc Bạch, làng Ngũ Xã thuộc phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, từng được mệnh danh là “đất tổ” của nghề đúc đồng ở Thăng Long xưa.
Tên gọi “Ngũ Xã” xuất phát từ sự hợp nhất của năm xã chuyên nghề đúc đồng, bao gồm: Đông Mai, Châu Mỹ, Lưu Thượng, Lý Nhân và Nghĩa Đô. Ban đầu, người dân Ngũ Xã chủ yếu đúc vũ khí và đồ gia dụng, về sau chuyển sang đúc chuông, tượng, đỉnh, lư và các vật phẩm tâm linh cho đình chùa, cung điện, góp phần làm nên vẻ uy nghi của kiến trúc Việt cổ.
Nghề đúc đồng nơi đây yêu cầu sự tỉ mỉ và kiên nhẫn từ khâu nấu đồng, tạo khuôn, đổ khuôn đến đánh bóng, chạm khắc họa tiết. Những sản phẩm nổi bật của làng bao gồm tượng Phật, chuông chùa và các linh vật phong thủy, trong đó có tượng Phật A Di Đà ở chùa Quán Sứ – tác phẩm tiêu biểu cho trình độ đúc đồng đỉnh cao của nghệ nhân Ngũ Xã.
Ngày nay, dù làng nghề không còn đông đúc như xưa, nhưng tinh hoa vẫn được giữ gìn bởi những nghệ nhân tâm huyết. Nhiều hộ gia đình chuyển sang làm tranh đồng, đồ mỹ nghệ hoặc kết hợp truyền thống với kỹ thuật hiện đại để phục vụ cả thị trường trong và ngoài nước. Ngũ Xã không chỉ là nơi lưu giữ nghề cổ mà còn là biểu tượng của tinh thần sáng tạo và bản sắc Hà Nội.
