Endowment effect – hiệu ứng sở hữu là xu hướng con người đánh giá một món đồ có giá trị cao hơn chỉ vì họ đang sở hữu nó. Khi một vật trở thành tài sản của mình, con người thường gắn cho nó giá trị lớn hơn so với trước khi sở hữu hoặc so với cách người khác nhìn nhận. Hiệu ứng này khiến nhiều người không muốn bán hoặc từ bỏ một món đồ, ngay cả khi giá trị sử dụng của nó không thay đổi.
Khái niệm này được nhà kinh tế học Richard Thaler đề xuất vào năm 1980 và sau đó được Daniel Kahneman, Jack Knetsch và Richard Thaler chứng minh qua nhiều thí nghiệm. Endowment effect được xem là một hệ quả của loss aversion: từ bỏ một món đồ đang sở hữu được cảm nhận như một sự mất mát, và con người thường muốn được bù đắp nhiều hơn để chấp nhận mất đi tài sản đó.
Một thí nghiệm kinh điển được thực hiện với những chiếc cốc in logo của trường đại học. Một nhóm sinh viên được tặng cốc, trong khi nhóm còn lại không nhận được gì. Sau đó, nhóm sở hữu cốc thường chỉ đồng ý bán với mức giá cao hơn đáng kể so với số tiền mà nhóm chưa có cốc sẵn sàng bỏ ra để mua. Chỉ việc trở thành chủ sở hữu đã làm thay đổi cách họ định giá cùng một món đồ.
Endowment effect được ứng dụng trong nhiều hoạt động kinh doanh và marketing. Các chương trình dùng thử miễn phí, lái thử ô tô, trải nghiệm sản phẩm tại cửa hàng hay chính sách dùng thử trong một thời gian đều nhằm tạo cảm giác sở hữu trước khi khách hàng đưa ra quyết định mua. Khi đã quen với việc có sản phẩm trong tay, người tiêu dùng thường cảm thấy khó từ bỏ hơn và có xu hướng đánh giá giá trị của sản phẩm cao hơn so với ban đầu.
