Francisco de Goya (1746–1828) là một trong những họa sĩ và nhà điêu khắc vĩ đại nhất của Tây Ban Nha, với sự nghiệp trải dài qua giai đoạn cuối của phong trào nghệ thuật Baroque, Rococo và sự khởi đầu của chủ nghĩa Lãng mạn. Ông không chỉ được biết đến nhờ kỹ thuật tài hoa mà còn bởi khả năng ghi lại tâm lý con người và những biến động xã hội trong thời kỳ của mình.
Sinh ra tại Fuendetodos, một ngôi làng nhỏ ở Aragón, Tây Ban Nha, Goya bắt đầu sự nghiệp hội họa với việc học nghề ở Zaragoza trước khi chuyển đến Madrid. Ông trở thành họa sĩ chính thức cho triều đình Tây Ban Nha vào năm 1786 và sáng tác nhiều chân dung hoàng gia. Các tác phẩm này, như Gia đình Charles IV (1800–1801), nổi bật với phong cách hiện thực sắc sảo nhưng không thiếu phần châm biếm tinh tế.
Tuy nhiên, Goya không chỉ gắn bó với hoàng gia. Ông ghi lại cuộc sống đời thường, sự khốn khó của người dân, và đặc biệt là các biến cố lịch sử. Bộ tranh khắc Thảm hoạ chiến tranh (1810–1820) là một minh chứng mạnh mẽ, lột tả những cảnh tượng kinh hoàng từ cuộc chiến bán đảo chống lại Napoleon.
Một trong những tác phẩm nổi tiếng khác của Goya là Ngày 3 tháng Năm 1808 (1814), mô tả cuộc hành quyết các chiến binh Tây Ban Nha, thể hiện sự kinh hoàng và đau khổ trong chiến tranh. Những bức tranh cuối đời của ông, được gọi là Tranh đen, như Diêm vương nuốt chửng con trai, phản ánh những suy tư u tối về con người và xã hội.
Goya không chỉ là một nghệ sĩ tài năng mà còn là một nhà quan sát sâu sắc thời đại. Tác phẩm của ông vẫn truyền cảm hứng và thách thức người xem qua nhiều thế kỷ.
