Vittorio Alfieri (1749–1803) là nhà bi kịch, nhà tư tưởng chính trị và biểu tượng tinh thần tự do của Ý cuối thế kỷ XVIII. Sinh tại Asti (Piemonte) trong một gia đình quý tộc, ông theo học Học viện Quân sự Torino nhưng sớm rời bỏ con đường binh nghiệp để du hành khắp châu Âu. Những trải nghiệm ở Pháp, Anh và các triều đình Ý đã nuôi dưỡng trong ông nỗi ám ảnh về quyền lực chuyên chế và khát vọng tự do, trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ sự nghiệp sáng tác.
Trong lĩnh vực sân khấu, Alfieri khôi phục hình thức bi kịch cổ điển với cấu trúc nghiêm ngặt, ngôn ngữ cô đọng và nhịp điệu căng thẳng, thường viết bằng thể thơ endecasillabo sciolto (mười một âm tiết tự do). Ông giản lược cảnh trí để tập trung vào xung đột đạo đức và ý chí cá nhân, khiến các nhân vật như Saul, Mirra, Filippo, Agamennone hay Oreste mang tính khái quát cao, tượng trưng cho con người dám chống lại áp bức và định mệnh. Các bi kịch ấy không chỉ làm sống lại tinh thần tân cổ điển mà còn gieo vào sân khấu Ý một năng lượng chính trị mới, chuẩn bị cho phong trào Risorgimento sau này.
Ngoài kịch, Alfieri còn viết các tiểu luận chính trị Della tirannide (Về chế độ bạo quyền) và Del principe e delle lettere (Về nhà cầm quyền và văn chương), trình bày quan điểm rằng nhà văn chỉ trung thành với chân lý và danh dự. Tác phẩm tự truyện Vita (Cuộc đời) được xem là một trong những văn bản tự sự hiện đại đầu tiên của Ý, miêu tả hành trình rèn luyện kỷ luật và trí tuệ của một con người kiên định.
Những năm cuối đời, ông sống tại Firenze cùng nữ bá tước d’Albany. Alfieri qua đời năm 1803 và được an táng ở nhà thờ Santa Croce, dưới đài tưởng niệm của nhà điêu khắc Antonio Canova. Di sản của ông, từ thơ trữ tình và thơ châm biếm đến những bi kịch mang tinh thần tự do, đã định hình tiếng nói đạo đức và trí tuệ của văn học Ý tiền Lãng mạn.
