Bạn không thể trở nên giỏi kể cả khi đọc tất cả những bài viết trong VIOLA. Tôi không tự ti về chất lượng nội dung, mà đang nhìn thẳng vào những điều mình mang đến. Đó không phải là kiến thức cao siêu, mà đóng vai trò nền tảng, bổ trợ như chiếc cầu nối để bạn tìm hiểu và thưởng thức sâu hơn những lĩnh vực khác. Ngoài ra, tôi cố gắng trình bày theo cách mạch lạc và đặc biệt là không chèn quảng cáo, tránh làm sao nhãng sự tập trung của các bạn. Nhưng cũng không loại trừ khả năng bạn sẽ trở nên xuất sắc khi đồng hành cùng VIOLA, vì biết đâu bạn tìm được điều gì đó phù hợp, trở thành động lực, ngoài kiến thức bạn tiếp thu. Và có một điều chắc chắn rằng, tôi sẽ ngày càng chuyên sâu hơn, thời điểm này mới đang ở bước khởi đầu, như việc đặt những viên đá đầu tiên cho nền móng vững chắc để xây nên kiến trúc bền vững. Tôi cũng tin vào những cuộc gặp gỡ bất chợt và tương tác độc đáo giữa các thông tin về những lĩnh vực khác nhau trong tâm trí mỗi chúng ta vào một thời điểm nào đó, khi sáng tạo bỗng nảy ra, dòng chảy suy tưởng thêm dài hay trí tuệ được nuôi dưỡng. Để tôi thử diễn tả nôm na: vô vàn cốt truyện hay kịch bản phim khác nhau là tổ hợp của các nhân tố cơ bản; vấn đề là sắp xếp thế nào để tạo nên những “số phận” đó.
Tôi chủ yếu viết về văn hoá, nghệ thuật, giáo dục ngôn ngữ, và nước Ý, vì một số lý do. Thứ nhất, đó là niềm đam mê bẩm sinh của tôi. Thứ hai, tôi không ôm đồm quá nhiều để rồi chẳng đi đến đâu. Thứ ba, nước Ý là chuyên ngành của tôi, tôi hiểu nước Ý hơn là hiểu về các nước khác, và trong nước Ý đã bao hàm quá nhiều điều (thế nên nội dung về Ý khá áp đảo). Một lúc nào đó, khi cao hứng, tôi tuyên bố cả đời này sẽ dành trọn trái tim cho nước Ý (không phải cao hứng khoác lác, mà là cao hứng nói ra), thì người nghe chỉ nghĩ được đến mức độ “A, thế là cô ấy có bạn trai người Ý và thề thốt sẽ chung thuỷ trọn đời”. Không, mặc dù tình yêu đôi lứa cũng khá vĩ đại nhưng mục tiêu của tôi còn cao cả hơn thế nhiều, thưa bạn. Ngoài ra, tôi có tính cách “hướng ngoại” (không phải theo nghĩa extrovert, mà là hướng đến quốc tế, đến những điều tôi ngưỡng mộ), cộng với kinh nghiệm làm việc và giao tiếp với nhiều người đến từ nhiều quốc gia trên thế giới, và tôn chỉ của tôi là “tôn trọng, hợp tác, hữu nghị, hoà bình, năng lượng tích cực”. Nghe sáo rỗng nhỉ? Nhưng đúng là tôi thích vậy đó.
Tôi cũng giới thiệu đôi nét về văn hoá, ẩm thực Việt Nam. Tôi dùng từ “đôi nét” vì tôi biết sự hạn chế trong kiến thức và văn phong của mình, và mục đích chính của mục này là giới thiệu cơ bản với bạn bè quốc tế. Tôi đưa vào đây công cụ dịch tự động từ tiếng Việt sang tiếng Anh và tiếng Ý, và chưa phát hiện ra lỗi dịch “gây nhột”, vì ngôn từ bài viết tiếng Việt của tôi đơn giản, ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề, và công cụ dịch thì ngày càng thông minh.
Vậy, tôi có sử dụng AI không? Tất nhiên là có, như tôi vừa đề cập ở trên; ngoài ra, một phần trong số những bài viết được thực hiện với sự trợ giúp của AI. Nội dung website này là một khối công việc khổng lồ, và AI là bạn đồng hành, là cộng sự; tôi yêu cầu, thảo luận với AI (thậm chí là tranh cãi, đưa ra các dẫn chứng để thuyết phục nhau), viết bài đăng bài như một nhân viên, biên tập nội dung như một người quản lý, tự truyền cảm hứng và nâng cao tinh thần của chính mình như một người lãnh đạo; và trên tất cả, tôi lên kế hoạch, chiến lược, cấu trúc nội dung để làm sao đạt được hiệu quả mong muốn như một CEO (song song với những “tạp vụ” khác). AI không phát ra âm thanh nhưng làm việc không biết mệt mỏi, đưa ra những lý do khách quan, sẵn sàng nhận lỗi khi tôi chỉ ra đó là thông tin không chính xác – vì tôi không tin tưởng tuyệt đối vào AI; với mỗi một thông tin, tôi còn dựa trên kiến thức có sẵn và lặn lội kiểm tra tính xác thực với những nguồn tin cậy. Mới đây, một NXB ở Hà Lan cũng công khai giao việc dịch thuật cho AI, thì tôi, một cá nhân, cũng chẳng cần che giấu làm gì. Quan trọng là kết quả cuối cùng. AI là một công cụ, tôi có (ở mức độ cơ bản) cũng như bạn có, phân biệt ở chỗ dùng nó như thế nào. Thậm chí cùng một chiếc máy ảnh, cùng một góc chụp, cùng một chủ thể, nhưng vẫn sẽ ra kết quả khác nhau. Cùng loại bút, loại màu, loại giấy, loại phong cảnh thì tác phẩm lại càng khác. Ở một góc độ nào đó, công việc này cũng như đạo diễn một bộ phim, chỉ huy một dàn nhạc… với những công việc hậu trường, được một số công cụ hỗ trợ để quản lý toàn diện, chăm chút các chi tiết và đẩy nhanh tiến độ; và nếu được công chúng đón nhận thì đó là niềm hạnh phúc lớn lao.
Tôi có vi phạm bản quyền không? Theo thiển ý của tôi thì không đáng kể, đây là kiến thức nhân loại, phổ cập và phổ biến, còn hình ảnh tôi chọn lọc từ nhiều nguồn miễn phí – các hình ảnh đó không phải duy nhất trên các công cụ tìm kiếm nên rất khó để biết tác giả thực sự là ai để xin phép, trích nguồn hoặc cảm ơn. Thậm chí tôi còn đang góp phần quảng bá văn hoá, thương hiệu, vì tôi tôn trọng và không thay đổi bản sắc của cá nhân, tập thể, tổ chức mà tôi chia sẻ. Đặc biệt, website này không mang mục đích thương mại; đơn thuần là cấu trúc, chọn lọc, biên tập, chia sẻ.
Chắc chắn sẽ có ai đó hỏi, bạn làm được thì người khác cũng làm được. Tôi xin trả lời, tôi khác người khác, cũng như người khác khác người khác, và mỗi người có khả năng riêng. Chơi chữ loằng ngoằng cho vui thôi, chứ nói rút gọn thì là “mỗi người độc đáo theo cách của mình”. Tôi chơi chữ vì muốn truyền tải thông điệp gì? Là cùng một nội dung, nhưng mỗi người có cách thể hiện khác nhau và có đối tượng khán giả của mình. Tương tự như việc cùng một cuốn sách giáo khoa nhưng vẫn có giáo viên dạy hay, giáo viên dạy dở; cùng một bài hát, cả hai ca sĩ hát đều hay nhưng có người thích chất giọng, cách trình bày của ca sĩ này, người lại thích ca sĩ kia. Tôi không tự kiêu cho rằng mình sẽ được nhiều người thích, nhưng cũng không tự ti nghĩ chẳng ai thích mình. Điều quan trọng là tôi sẽ cố gắng hết sức có thể, và dù chỉ được một người yêu quý thì tôi cũng trân trọng. Tôi không ngại đối thủ, vì tôi có dấu ấn riêng của mình, và đó cũng là một động lực thúc đẩy tôi cố gắng. Cùng với họ, tôi sẽ góp phần tạo nên một môi trường đa dạng, tăng sự lựa chọn cho người trải nghiệm. Tôi có khả năng trình bày, truyền đạt, viết lách theo phương pháp và mức độ nào đó, qua những điều tôi được học ở trường lớp và tự rèn giũa bản thân, bạn có thể kiểm tra điều này qua một số website cá nhân của tôi, đó là sự sáng tạo của tôi: bài viết tiếng Việt, Anh, Ý; ca khúc, lời Việt; hội hoạ, thiết kế…
Và bạn biết không, một lần, trong khoảnh khắc bức xúc tôi đã phải thối lên: “Nếu không có những người như em thì lấy đâu máy bay để anh bay, tàu cao tốc để anh chạy, nền văn minh mà anh ngưỡng mộ, kho tàng nghệ thuật để anh ngắm, điện thoại thông minh để anh dùng…” Nghe có vẻ tôi kiêu ngạo, bốc đồng, cường điệu hoá khả năng của mình, nhưng thực ra tôi đang không tô vẽ mình, mà nói về thái độ và phong cách làm việc tôi mong muốn hướng tới. Trong cuộc sống, tôi là người khá thoải mái, nhưng trong công việc tôi khắt khe vô cùng. Vì sao tôi khắt khe? Vì tính cách, vì sự mong muốn thông tin đi vào người đọc một cách “êm ái” (bạn thử tưởng tượng, những lỗi câu từ, chính tả, số liệu… cũng giống như ổ gà trên đường hay hạt sạn trong cơm vậy, không thể cho ta đi nhanh hay ăn ngon) và vì tôi luôn muốn một hình ảnh chỉn chu. Tôi vẫn tự hỏi, tại sao nhiều người thích đồ hiệu, trải nghiệm xịn… mà tại sao bản thân họ ẩu thế, tôi thấy nó không logic. Có thể bạn sẽ biện minh là người ta giỏi cái nọ kia, người ta giàu nên việc đó có người khác lo… tôi không phủ nhận điều này, nhưng tôi muốn nói tới sự “lây nhiễm” phong cách. Chẳng hạn các cô thích Black Pink, Taylor Swift sẽ có xu hướng tự tin, tràn năng lượng, các cô thích nhạc cổ điển thì trầm tính và mộng mơ hơn… Hoặc bản thân tôi, ví dụ tôi thích thời trang Ý thì tôi cũng bị “lây nhiễm” sự chỉn chu trong từng đường kim mũi chỉ.
Các NXB không thích điều tôi đang làm? Tôi nghĩ không đâu, vì sách có giá trị rất riêng, và đội ngũ từ lãnh đạo, quản lý, biên tập đến sản xuất đều rất giỏi. Và biết đâu tôi lại còn có thể là một kênh bổ trợ cho những cuốn sách của họ. Trên thực tế, tôi có hàng trăm cuốn sách giấy trong nhà. Nếu được NXB để ý tới thì đó là một niềm vinh dự. Một trong những điều dẫn tôi đến dự án này chính là sự ngưỡng mộ, tôn vinh và học hỏi những tác giả, tác phẩm đến từ những trang sách. Tuy nhiên, trong thời đại này, việc từ trẻ con đến người lớn sử dụng điện thoại hàng ngày là không thể tránh khỏi. Thế thì thay vì chỉ tuyên truyền đọc sách, chúng ta cần sáng tạo cả những nội dung có ích và hấp dẫn cho điện thoại và các thiết bị nghe nhìn khác.
Tại sao tôi không làm một điều gì đó năng động hơn? Mỗi người một nghề, mà thời gian ngồi trước máy tính của tôi chưa chắc đã bằng một nhân viên văn phòng thông thường. Mỗi ngày của tôi đều có các mối quan hệ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, xã hội, cà phê, âm nhạc, nghệ thuật, nhảy nhót, đôi khi du lịch. Câu hỏi ngược lại được đặt ra: sao tôi có nhiều thời gian thế? Tôi không tham gia vào hội nhóm, không buôn chuyện tầm xàm bá láp, không xem truyền hình… Bí quyết của tôi là giữ cái đầu lạnh với trái tim nóng, thế mạnh của tôi là sự phối hợp nhịp nhàng giữa những yếu tố cơ bản (mà nếu tách riêng ra thì tôi sẽ thua kém nhiều người), và tôi yêu học tập, mong muốn góp phần vào lĩnh vực giáo dục.
