Sant’Elpidio a Mare là thị trấn ven biển thuộc tỉnh Ascoli Piceno, vùng Marche, được biết đến từ năm 1300 với nghề sản xuất giày dép. Những đôi giày do nghệ nhân của thị trấn thiết kế được trưng bày trong những cửa hàng uy tín nhất trên thế giới, và nhiều người từ khắp nơi cũng đến Sant’Elpidio để học nghệ thuật làm giày chất lượng tuyệt vời này.
Như nhiều địa điểm cổ xưa khác của Ý, thị trấn cũng giàu truyền thống, truyền thuyết và những lễ hội nổi tiếng. Chẳng hạn, bốn ngày cuối tháng 7, cùng với thứ 7 và Chủ nhật tuần thứ hai của tháng 8, được dành riêng cho những lễ diễu hành trang phục, trò chơi thời Trung cổ và tái hiện một sự kiện đã xảy ra cách đây nhiều thế kỷ nhưng vẫn còn sống động trong ký ức của người dân Sant’Elpidio: tranh giành nhau chiếc xô.
Người ta kể rằng, tại quảng trường phía trước lâu đài nơi vị cha xứ sống cùng gia đình, đầy tớ và binh lính, có một cái giếng sâu nước rất trong và ngọt mà những người phụ nữ đến lấy bằng bình và xô để sử dụng hàng ngày. Họ luôn đông và tranh giành nhau quyền được lấy nước trước; và chẳng thể nào khác được: tiếng la hét của họ gây phiền nhiễu cho cư dân của lâu đài. Để giải quyết vấn đề này, cha xứ tổ chức trò chơi giành thứ tự ưu tiên: những người phụ nữ ném một quả bóng làm bằng da hoặc vải vụn vào một cái xô đặt cách đó vài mét, ai ném chuẩn nhất hoặc may mắn nhất sẽ được lấy nước trước, trong khi những người khác phải chờ đợi mà không được phản đối.
Hàng năm, người dân Sant’Elpidio làm sống lại truyền thống này, tham gia cuộc thi là bốn đội đại diện cho bốn quận, mỗi đội gồm sáu người chơi. Tại trung tâm của quảng trường, một chiếc xô được đặt lên miệng giếng cũ mà ngày nay không còn được sử dụng nữa, và mỗi người chơi phải ném quả bóng vào đó. Điểm đứng ném nằm trong một vòng tròn lớn màu trắng vẽ trên mặt đất mà chân người chơi tuyệt đối không được vượt qua nếu không muốn mất điểm. Cú ném không phải là một nhiệm vụ bất khả thi, nhưng trở nên cực kì khó khăn vì các thành viên của đội đối phương cố làm ”cầu thủ” mắc lỗi bằng cách chạy vòng quanh và chế giễu. Cuộc thi này giống một số môn thi đấu hiện đại như bóng ném hoặc bóng rổ. Đương nhiên đội nào ném được nhiều bóng vào xô nhất sẽ thắng. Phần thưởng cho chiến thắng là giữ chiếc xô đó trong một năm, khiến các đội khác vô cùng ghen tị.
Trong những ngày lễ hội này, Sant’Elpidio mang một bầu không khí kỳ lạ. Khi đi qua những con phố trung tâm lịch sử, ta sẽ có cảm giác như đang quay ngược lại vài thế kỷ. Bởi vì ngoài sự biến mất của mọi dấu vết thời hiện đại, ta rất dễ gặp những người vận đồ Trung cổ nói một ngôn ngữ cổ, khác với tiếng Ý ngày nay. Trong những quán rượu, ta có thể thưởng thức nhiều món đặc sản được chế biến bởi các đầu bếp lão luyện với cùng loại nguyên liệu mà đồng nghiệp của họ đã sử dụng cách đây vài thế kỷ.
Đây là những màn tái hiện mà cư dân thị trấn rất yêu thích, vì chúng giúp họ lưu giữ ký ức về quá khứ của quê hương mình. Niềm tự hào này lớn đến nỗi mỗi năm có tới hàng ngàn người tình nguyện làm việc để chuẩn bị cho một lễ kỷ niệm còn đẹp hơn những năm trước.
