Suốt thời kỳ Comuni (thế kỷ XI-XIII) nhiều thành phố miền trung và bắc Italia được thành lập với thể chế chính trị như quốc gia tự do, độc lập và sở hữu những vốn truyền thống riêng.
Mối quan hệ giữa các thành phố lân cận với nhau không phải bao giờ cũng suôn sẻ, họ có thể lao vào những cuộc đấu đá, đụng độ và thậm chí những cuộc chiến thực sự vì bất cứ lý do gì. Sau nhiều thế kỉ “cơm chẳng lành canh chẳng ngọt” giữa các thành phố, rất nhiều lễ hội dân tộc và dân gian được khai sinh.
Tỉ dụ ở Asti, để ăn mừng chiến thắng quân sự ngày 10 tháng 8 năm 1275 trước anh hàng xóm Alba, họ tổ chức cuộc đua ngựa Palio mà cho đến ngày nay vẫn được xem như một trong những thời điểm quan trọng nhất của thành phố. Cuộc thi được khai mạc bằng một lễ diễu hành hoành tráng, trong đó mỗi trong số 13 quận sẽ làm sống lại một sự kiện có ý nghĩa xảy ra giữa các thế kỷ XIII và XV với nhân vật chính là những người anh hùng của quê hương mình. Công việc chuẩn bị kéo dài và phức tạp vì họ cần đến những tư liệu chính xác để có thể tái hiện một cách hoàn hảo các sự kiện cùng trang phục lịch sử. Trong hàng tháng trời mùa đông, rất nhiều người tình nguyện tụ tập để chọn ra sự kiện thú vị nhất và say mê làm việc trong bí mật để mang lại bất ngờ cho mọi người.
Vào ngày 31 tháng 5 tất cả phải trình lên ban tổ chức một hình tượng lịch sử đã chọn lựa. Quận giành chiến thắng sẽ không nhận giải thưởng vật chất nào, mà thắng để có được sự danh giá, lòng khâm phục và cả nỗi ganh tị từ các quận khác.
Ngày hội được khép lại với cuộc đua Palio vốn luôn được dân chúng đón đợi nhất. Trong hội thi, chiến thắng rất quan trọng và để có thể giành chiến thắng người ta phải chi rất nhiều tiền để mua những chú ngựa giỏi nhất và trả thù lao những nài ngựa lão luyện nhất. Chính vì thế mà ở Italia, những chú ngựa và những anh nài ngựa đã từng tham dự Palio ở Siena – cuộc đua nổi tiếng nhất – được “săn lùng” nhiều nhất và được trả thù lao cao nhất.
Chiến thắng phụ thuộc vào khúc trổ tài của nài và chất lượng của ngựa, nhưng cũng kèm theo nhiều yếu tố khác, chẳng hạn trong suốt cuộc thi tất cả mọi hành động của nài ngựa đều được chấp nhận, kể cả việc đánh đối thủ để anh ta bị rơi xuống ngựa. Cuộc thi diễn ra trên một quảng trường hình tam giác, vì thế góc cua rất nguy hiểm.
Người thắng cuộc nhận giải Palio, quán quân nhận một túi tiền bạc, người thứ 3 nhận một đôi sperone quý, người thứ 4 một con gà sống, người thứ 5 một bông hồng kết bằng vải. Cuối cùng là giải cho người về sau cùng mà chẳng ai muốn nhận: đó là một con cá muối, và anh nài ngựa phải ăn con cá muối đó trước sự chế nhạo ồn ĩ của mọi người!
- palio: mảnh vải len hoặc lụa được thêu hoặc in hình
- sperone: vật kim loại hình sao hoặc chữ U, gắn vào gót ủng của kỵ sỹ
