Palio ở Alba sẽ không tồn tại nếu không có Palio ở Asti. Trên thực tế, cả hai lễ hội đều tái hiện cuộc chiến giữa hai vùng vào ngày 10 tháng 8 năm 1275 mà thất bại thuộc về người Alba.
Hàng năm, nhiều nơi trên thế giới tổ chức kỷ niệm những chiến thắng trong quá khứ, tôn vinh lịch sử hào hùng. Trong khi đó, người Alba lại mỉa mai ghi nhớ chiến bại của mình bằng việc mở hội Palio nhưng không có sự tham gia của những chú ngựa thuần chủng được các tay nài nổi tiếng như ở Asti điều khiển, mà với những chú lừa tầm thường mà bất cứ ai cũng lại gần được. Đó là một lễ hội dân tộc hết sức kỳ lạ, nơi rất đông khán giả tụ tập với sự hiếu kì cao độ và ánh mắt chăm chú vào những anh nài và những chú lừa (nhân vật chính thực sự!) do bị thu hút bởi hành động kỳ quặc và khó đoán trước của các chú.
Ai cũng biết là ngược lại với ngựa, các chú lừa không phải lúc nào cũng nghe theo lời chủ, thậm chí có chú chẳng thèm quan tâm đến lễ hội: thay vì chạy hết tốc lực thì chú ta cứ tà tà bước đi, đôi khi còn chựng lại ngó nghiêng. Thi thoảng các chú cũng quyết định nhập vào hội thi một cách bí ẩn, nhưng thường thì những tiếng hò hét của khán giả và tiếng thúc của anh nài, vốn đã phải mòn mỏi cuốc bộ sau các chú, lại chẳng có trọng lượng gì.
Mỗi chú lừa được dán số báo danh và tên các nhân vật của thành phố như ông chủ tịch công đoàn, anh cử nhân hay bác thầy thuốc… Thế nhưng khi mọi người kêu tên họ để sỉ vả và chế nhạo thì lại không ai cảm thấy bị xúc phạm, hoặc ít ra họ cũng cố gắng không để lộ điều đó. Cuộc thi được tiến hành trên mười con đường chia cắt thành phố, nhưng hiếm khi các chú lừa về đúng đích!
Người thắng cuộc nhận giải Palio, người về nhì nhận một đĩa nấm quý, người thứ 3 nhận phần thưởng là những chai rượu vang chất lượng nhất của vùng*; người thứ 4 nhận một chiếc bánh ngọt. Người thua cuộc, cũng như Palio ở Asti, phải ăn một con cá muối trước mặt mọi người!
Tiếp nối cuộc đua là lễ rước khoảng 500 hình nhân trong trang phục Trung cổ, tượng trưng cho những nhân vật thuộc nhiều tầng lớp xã hội: quý tộc, thợ thủ công và nông dân. Quan sát những cuộc diễu hành trên đường, người dân Alba có thể tái hiện trong trí tưởng tượng của mình bầu không khí thời xa xưa với những lễ hội dân gian như một cuộc chung sống thú vị giữa truyền thống và hiện đại.
*Barolo, barbaresco hoặc nebbiolo: loại rượu đỏ hồng ngọc, sau khi để trong kho một thời gian sẽ chuyển sang màu đỏ sậm ánh cam, mang vị chát, có mùi đặc trưng của hoa hồng và violet héo.
