Nghệ thuật làm gốm của người Chăm là một trong những di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của Việt Nam, được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vào năm 2022. Nghề gốm truyền thống của người Chăm hiện còn được duy trì tiêu biểu tại làng Bàu Trúc (huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận) – một trong những làng gốm cổ nhất Đông Nam Á còn tồn tại đến ngày nay.
Điểm độc đáo nổi bật của gốm Chăm là quy trình sản xuất hoàn toàn thủ công, không sử dụng bàn xoay. Người thợ nặn gốm bằng tay và kết hợp di chuyển quanh khối đất để tạo hình. Gốm được phơi nắng tự nhiên thay vì nung trong lò kín, sau đó đốt lộ thiên bằng củi, rơm và vỏ trấu. Nhờ vậy, sản phẩm có sắc nâu, hồng, đen… tự nhiên, không men, không tráng men nhưng vẫn bền chắc và mang vẻ mộc mạc, độc đáo.
Hoa văn trang trí trên gốm Chăm thường là các họa tiết hình học, sóng nước, hoa lá, chim thú… phản ánh vũ trụ quan và tín ngưỡng bản địa. Gốm được sử dụng trong đời sống hàng ngày, nghi lễ tôn giáo và thờ cúng tổ tiên.
Nghệ thuật làm gốm của người Chăm không chỉ là kỹ năng nghề nghiệp, mà còn là kết tinh của lịch sử, văn hóa và tâm linh. Việc bảo tồn và phát huy nghề gốm Chăm góp phần giữ gìn một bản sắc văn hóa độc đáo giữa dòng chảy hiện đại hóa.
