Quan họ Bắc Ninh là một hình thức dân ca trữ tình đặc sắc của vùng Kinh Bắc, chủ yếu phát triển ở hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang ngày nay. Đây không chỉ là một thể loại âm nhạc mà còn là nét văn hóa ứng xử tinh tế, gắn liền với lễ hội truyền thống, phong tục, và đời sống tinh thần của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Quan họ được hát theo lối đối đáp nam nữ, với các cặp “liền anh” và “liền chị” giao duyên qua những lời ca mượt mà, sâu sắc. Nội dung thường nói về tình yêu, tình bạn, lòng hiếu thảo và những giá trị nhân văn sâu sắc. Giai điệu quan họ mềm mại, giàu nhạc tính, kết hợp cùng cách hát chồng âm, hát chéo đặc trưng, tạo nên những cung bậc cảm xúc lắng đọng và da diết.
Không gian văn hóa quan họ bao gồm cả hình thức sinh hoạt truyền thống như hát canh, hát đối ở đình làng, trên thuyền, trong lễ hội, cùng với trang phục đặc trưng như áo tứ thân, nón quai thao… Những yếu tố này tạo nên một tổng thể văn hóa phong phú, độc đáo và lâu đời.
Với giá trị đặc biệt về nghệ thuật và bản sắc văn hóa, Quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2009. Đây là niềm tự hào không chỉ của vùng Kinh Bắc mà còn của cả dân tộc Việt Nam.
