Ví dặm Nghệ Tĩnh là một loại hình dân ca trữ tình đặc sắc của người dân vùng Nghệ An và Hà Tĩnh, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào năm 2014. Loại hình nghệ thuật này gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt, lao động và tâm hồn của người dân miền Trung, đặc biệt là ở vùng nông thôn.
“Ví” nghĩa là đối đáp, thường hát theo lối giao duyên giữa nam và nữ; còn “dặm” là đi dặm đường, gợi hình ảnh những câu hát cất lên trên những nẻo đường, bờ ruộng, chợ quê, trong lễ hội hay lúc làm việc đồng áng. Ví dặm có lời ca mộc mạc, sâu sắc, giàu hình ảnh và cảm xúc, phản ánh tình yêu quê hương, con người, tình cảm lứa đôi, đạo lý làm người và những khát vọng chân thành của người lao động.
Ví dặm không cần sân khấu, không nhạc cụ, chỉ cần giọng hát và tâm hồn người hát. Với hơn 15 làn điệu khác nhau như ví phường vải, ví phường cấy, ví đò đưa, ví nón quai thao…, mỗi làn điệu mang sắc thái riêng phù hợp với từng không gian và hoàn cảnh.
Ngày nay, dù đời sống hiện đại phát triển, ví dặm vẫn được gìn giữ và truyền dạy qua các câu lạc bộ, trường học và cộng đồng dân cư, trở thành niềm tự hào của người Nghệ Tĩnh và di sản tinh thần quý báu của dân tộc Việt Nam.
