Trong truyền thống của Giáo hội La Mã, chức danh Hồng y (cardinale) ban đầu là một tính từ dùng để chỉ những thành viên quan trọng nhất của giáo sĩ tại Roma. Những vị này, gồm giám mục, linh mục và phó tế, đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động của Giáo hội Roma. Đến thế kỷ XI, các nhà cải cách Gregoriani hình thành một cơ cấu riêng biệt dành cho các Hồng y, gọi là Hồng y đoàn, với quyền hạn đặc biệt: bầu chọn giám mục của Roma, tức Giáo hoàng, thay vì để dân chúng và hội đồng giáo sĩ đảm nhiệm như trước đây.
Trong thời Trung cổ, vai trò của các Hồng y ngày càng trở nên quan trọng. Số lượng thành viên Hồng y đoàn lúc này khá hạn chế, chỉ khoảng một tá, và đây cũng là cơ quan chính giúp Giáo hoàng đưa ra các quyết định. Tuy nhiên, vào đầu thời kỳ cận đại, chức vị Hồng y trở thành mục tiêu được các gia đình quyền lực săn đón. Số lượng Hồng y tăng lên đáng kể, và quyền bổ nhiệm hồng y của Giáo hoàng trở thành công cụ để củng cố quyền lực. Thời kỳ Phục hưng, chức vị này thường được trao cho người thân của Giáo hoàng, thậm chí cho cả trẻ em, nhằm tạo lợi thế cho phe phái của mình trong bối cảnh Giáo hội La Mã không chỉ là một tổ chức tôn giáo mà còn là một thế lực chính trị toàn cầu.
Đến cuối thế kỷ XVI, số lượng Hồng y được giới hạn ở mức 70 người. Tuy nhiên, trong nội bộ Hồng y đoàn, các mối quan hệ gia đình và các động lực quốc tế vẫn chiếm ưu thế. Sau Công đồng Trento, các giám mục được yêu cầu cư trú tại giáo phận của mình, dẫn đến việc các hồng y không cư trú tại Roma cũng phải thực hiện điều này, dần thay đổi cấu trúc của Hồng y đoàn. Lúc này, Hồng y đoàn trở thành một cơ quan đại diện cho Giáo hội toàn cầu, thảo luận và quyết định cùng Giáo hoàng tại các cuộc họp gọi là Công nghị Hồng y.
Vào thế kỷ XX, sau Công đồng Vaticano II, Giáo hoàng Paolo VI đặt giới hạn mới cho số lượng Hồng y có quyền bầu Giáo hoàng là 120 người. Ngài cũng tạo ra một phân loại mới: các Hồng y trên 80 tuổi, dù không còn quyền bầu Giáo hoàng, vẫn giữ danh hiệu và phẩm giá Hồng y, đồng thời tham dự các công nghị. Với Bộ Giáo luật năm 1983, vai trò chính của Hồng y đoàn được giới hạn vào việc bầu chọn Giáo hoàng thông qua hình thức bầu kín (Mật nghị Hồng y), một truyền thống đã tồn tại từ thế kỷ XIII.
