Paolo Conte (sinh tại Asti, 1937) là một trong những giọng ca độc đáo và giàu bản sắc nhất của nền âm nhạc Ý hiện đại. Ông được yêu mến và ngưỡng mộ không chỉ tại quê hương mà còn trên sân khấu quốc tế. Với tài năng thi ca và âm nhạc không thể chối cãi, Paolo Conte đã xây dựng nên một thế giới âm nhạc riêng biệt – vừa trầm ngâm, vừa mê hoặc, vừa sâu thẳm như làn khói thuốc lặng lẽ trên bàn quán bar miền Nam nước Ý.
Trong lời mở đầu tập sách Conte, 60 anni da poeta (Conte, 60 năm thi sĩ), nhà văn Michele Serra mô tả ông như một nghệ sĩ lớn, “người chỉ cần kéo nhẹ một sợi chỉ nhỏ, là có thể khiến cả mớ cảm xúc lớn lao phía sau bật tung”. Paolo Conte, dù khởi đầu ở một “tọa độ khiêm tốn”, đã từng bước đi lên hàng ngũ những nghệ sĩ vĩ đại, những người có thể làm người nghe thực sự xúc động.
Khởi đầu của ông không giống ai. Là một luật sư – nghề nghiệp nghiêm túc và vững chắc – nhưng Paolo Conte lại dành những phút giây riêng tư cho đam mê thực sự của mình: âm nhạc. Âm nhạc thuở ban đầu của ông mang nét hài hước, hóm hỉnh – thứ âm nhạc của sân khấu tạp kỹ Ý xưa, của cabaret và ký ức những năm 1920. Không phải là một nhà cách mạng âm nhạc, ông bắt đầu như một “người kể chuyện duyên dáng của thế giới cabaret”, gắn bó với truyền thống hơn là cuộc nổi loạn của thế hệ cantautori mới.
Nhưng rất nhanh, ông bước ra khỏi chiếc áo của hoài niệm. Với album thứ ba Un gelato al limon (1979), Conte rẽ sang một lối đi khác – rộng lớn hơn, đa tầng hơn. Âm nhạc của ông không còn chỉ là chuyện những quán bar tỉnh lẻ hay những cô đơn thị trấn. Nó đã trở thành bản đồ của thế giới – nơi vang vọng hơi thở của châu Phi, hương vị của Istanbul, cơn say của Buenos Aires, khúc jazz của Paris.
Từ Paris Milonga (1981) đến Appunti di viaggio (1982), Paolo Conte bước vào giai đoạn chín muồi về biểu cảm nghệ thuật. Âm nhạc của ông giờ đây là cuộc du hành kỳ lạ qua âm thanh, màu sắc, mùi hương và ký ức. Ông vẽ nên những “sa mạc châu Phi”, “gã nhạc công da đen”, “hoàng tử Ả Rập” bằng một chất liệu đầy mê hoặc – giữa jazz, tango, boogie và sự tinh tế của cổ điển châu Âu.
Từ năm 1985, nhất là với album Aguaplano (1987), ông bắt đầu chuyển dần trọng tâm từ lời ca sang bản nhạc. Một số tác phẩm, như bản Max, thậm chí không còn lời – nhưng lại chứa đầy chất Conte: một tiếng thở dài gấp gáp, một nốt jazz như lạc vào giấc mơ. Ông không ngần ngại phổ nhạc cả thơ Montale – để khẳng định rằng âm nhạc không cần biên giới.
Các album sau như Parole d’amore scritte a macchina (1990) và Una faccia in prestito (1995) tiếp tục cho thấy một Paolo Conte trưởng thành, điềm đạm nhưng vẫn luôn mời gọi chúng ta bước vào thế giới của ông – nơi người đàn ông là kẻ lưu đày, kẻ mộng du, và người tìm kiếm một người đàn bà như “trời xanh, con nước giữa đắm chìm, và cánh bay cuối cùng”.
Nói ngắn gọn, âm nhạc của Paolo Conte là một thứ âm nhạc ấn tượng chủ nghĩa, gợi hình, kỳ ảo và cực kỳ tinh tế. Nhưng mọi tính từ đều bất lực nếu bạn chưa thực sự ngồi xuống, nhắm mắt lại, và để cho ông dẫn bạn đi qua những nốt nhạc – bằng giọng khàn đặc sỏi đá, và tâm hồn thấm đẫm khói thời gian.
