Traianus (Marcus Ulpius Nerva Traianus, 53 – 117) là hoàng đế La Mã từ năm 98 đến 117, được coi là một trong những vị hoàng đế vĩ đại nhất trong lịch sử La Mã. Dưới sự cai trị của ông, Đế quốc La Mã đạt đến lãnh thổ rộng lớn nhất, trải dài từ Britannia đến vùng Lưỡng Hà. Ông nổi tiếng không chỉ vì những cuộc chinh phạt thành công mà còn vì các chính sách cải cách và xây dựng mang lại sự thịnh vượng cho đế chế.
Là một tướng lĩnh xuất sắc, Traianus đã tiến hành chiến dịch chinh phục Dacia (nay thuộc România) từ năm 101 đến 106, sáp nhập vùng đất giàu tài nguyên này vào Đế quốc La Mã. Sau đó, ông tiếp tục mở rộng lãnh thổ sang phía đông, đánh bại người Parthia và chiếm được các vùng Armenia, Mesopotamia và Assyria. Để kỷ niệm chiến thắng vĩ đại của mình, ông cho xây dựng Cột Traiano, một kiệt tác điêu khắc vẫn còn tồn tại đến ngày nay ở Roma.
Không chỉ là một nhà quân sự, Traianus còn là một nhà cai trị sáng suốt, được ca ngợi vì những chính sách phúc lợi và phát triển cơ sở hạ tầng. Ông đầu tư mạnh vào việc xây dựng đường sá, cầu cống, thủy cung và các công trình công cộng, trong đó nổi bật là Foro di Traiano, một trong những quần thể kiến trúc quan trọng nhất của Roma cổ đại. Ông cũng cải thiện hệ thống phúc lợi xã hội, mở rộng chương trình trợ cấp cho trẻ em nghèo và cải thiện điều kiện sống của người dân.
Traianus qua đời năm 117 trong chiến dịch ở phía đông, để lại một di sản vĩ đại về quân sự, kinh tế và kiến trúc. Người kế vị ông, Hadrianus, quyết định không mở rộng thêm lãnh thổ mà tập trung củng cố và bảo vệ đế chế. Trong lịch sử, Traianus thường được coi là một mẫu mực của một vị hoàng đế lý tưởng, và Thượng viện La Mã đã ban tặng ông danh hiệu Optimus Princeps (“Hoàng đế tối ưu”), một vinh dự hiếm có trong lịch sử La Mã.
