Hadrianus (76 – 138) là một trong những hoàng đế vĩ đại của La Mã, trị vì từ năm 117 đến 138. Ông nổi tiếng không chỉ vì tài lãnh đạo mà còn vì sự bảo vệ và củng cố biên giới đế chế thay vì mở rộng lãnh thổ như những người tiền nhiệm.
Một trong những di sản quan trọng nhất của Hadrianus là Bức tường Hadrian, được xây dựng ở Britannia nhằm ngăn chặn các cuộc xâm nhập từ người Pict. Công trình này thể hiện chính sách phòng thủ chiến lược thay vì chinh phục, phản ánh quan điểm của Hadrianus về việc củng cố sự ổn định nội bộ hơn là mở rộng đế chế một cách vô hạn.
Hadrianus cũng là một nhà cai trị đam mê nghệ thuật và kiến trúc. Ông đã cho xây dựng nhiều công trình quan trọng như Villa Adriana ở Tivoli, một trong những khu phức hợp hoàng gia xa hoa nhất thời La Mã. Ông cũng góp phần cải tạo Panthéon ở Roma, giúp công trình này có diện mạo hùng vĩ như ngày nay.
Là một nhà cai trị phiêu lưu, Hadrianus đi khắp đế chế của mình, từ Ai Cập đến Hy Lạp, từ Bắc Phi đến Tiểu Á. Ông đặc biệt yêu thích văn hóa Hy Lạp và thường được mô tả là một vị hoàng đế có học thức và đam mê triết học.
Dù được ngưỡng mộ vì tài lãnh đạo, Hadrianus cũng có những mặt tàn bạo, đặc biệt là trong cuộc đàn áp cuộc khởi nghĩa của người Do Thái (132 – 136). Cuối đời, ông rơi vào bệnh tật và mất năm 138, để lại một đế chế vững mạnh cho người kế vị Antoninus Pius.
