Default effect – hiệu ứng mặc định là xu hướng con người giữ nguyên lựa chọn được thiết lập sẵn thay vì chủ động chuyển sang một phương án khác, ngay cả khi việc thay đổi chỉ đòi hỏi rất ít thời gian hoặc công sức. Nói cách khác, khi có một lựa chọn được đặt làm mặc định, nhiều người sẽ chấp nhận nó đơn giản vì đó là phương án không cần hành động.
Hiệu ứng này được nghiên cứu rộng rãi trong kinh tế học hành vi và có mối liên hệ chặt chẽ với status quo bias. Các nhà nghiên cứu cho rằng con người thường xem lựa chọn mặc định như một gợi ý đáng tin cậy hoặc đơn giản là muốn tránh công sức phải cân nhắc và đưa ra quyết định mới. Vì vậy, một thay đổi nhỏ trong cách thiết lập mặc định đôi khi có thể dẫn đến sự thay đổi rất lớn trong hành vi.
Một ví dụ phổ biến là trong các chương trình tiết kiệm hưu trí tại doanh nghiệp. Khi nhân viên mới được tự động đăng ký tham gia chương trình với một mức đóng góp mặc định, phần lớn họ sẽ tiếp tục duy trì lựa chọn này thay vì chủ động thay đổi hoặc rút khỏi chương trình. Ngược lại, nếu nhân viên phải tự đăng ký tham gia, tỷ lệ tham gia thường thấp hơn đáng kể, dù lợi ích của chương trình là như nhau.
Default effect được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như thiết kế sản phẩm số, tài chính, bảo hiểm và chính sách công. Các biểu mẫu đăng ký, cài đặt quyền riêng tư, gói dịch vụ hay chương trình tiết kiệm hưu trí đều có thể tận dụng lựa chọn mặc định để định hướng hành vi của người dùng. Vì ảnh hưởng mạnh đến quyết định của con người, việc thiết kế các lựa chọn mặc định cũng đặt ra những yêu cầu về tính minh bạch và đạo đức trong quá trình áp dụng.
